Οι αδερφές Μακιόκα
Φωτογραφία: Χαρά Παπαδάτου

The ancients waited for cherry blossoms, grieved when they were gone, and lamented their passing in countless poems.

Η Ευρώπη σαρώνεται από ένα κύμα φασισμού. Όλο και περισσότερες ένοπλες συρράξεις συντελούν αυτό που επρόκειτο να ονομαστεί Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος. Η ίδια η Ιαπωνία απειλείται από την Αμερικανική κατοχή αλλά και τον Β’ Σινοϊαπωνικό Πόλεμο, που λαμβάνει όλο και μεγαλύτερες διαστάσεις. Ωστόσο, το καίριο ζήτημα για τις αδερφές Μακιόκα είναι αυτό της διατήρησης του κύρους και της κοινωνικής υπόστασης της οικογένειάς τους. Ή καλύτερα της επιστροφής σε ένα εξιδανικευμένο παρελθόν όπου το όνομα Μακιόκα ήταν συνώνυμο μιας αίγλης που πλέον έχει χαθεί ανεπιστρεπτί. Τα κοσμοϊστορικά συμβάντα της εποχής δεν αποτελούν παρά ενοχλητικούς θορύβους στο φόντο του οικογενειακού και προσωπικού δράματος των χαρακτήρων.

Ανάμεσα σε άνθη κερασιάς
Ladies in the Edo palace enjoying cherry blossoms, Toyohara Chikanobu (1894) // Πηγή εικόνας: wikipedia.org

Στις αδερφές Μακιόκα, ο Τζουνίτσιρο Τανιζάκι αφηγείται την ιστορία τεσσάρων αδερφών μιας κάποτε πλούσιας και ευυπόληπτης οικογένειας. Οι δύο μεγάλες αδερφές, η Τσουρούκο και η Σατσίκο, είναι παντρεμένες και προσκολλημένες στις παραδοσιακές Ιαπωνικές αξίες μιας εποχής που έχει ήδη τελειώσει. Η Γιουκίκο, η τρίτη κατά σειρά αδερφή, βρίσκεται σε ηλικία γάμου, ωστόσο η οικογένεια δεν έχει καταφέρει να βρει έναν άξιο γαμπρό, απορρίπτοντας διακριτικά τον ένα μετά τον άλλο υποψήφιο -η Γιουκίκο είναι άλλωστε γεννημένη στο έτος του Κριού και οι γυναίκες που έχουν γεννηθεί κάτω από αυτό το ζώδιο δυσκολεύονται ιδιαίτερα να παντρευτούν. Οι διαδοχικές αποτυχημένες απόπειρες συνοικεσίων δυσχεραίνουν την κατάσταση για τη μικρότερη των τεσσάρων αδερφών, την Ταέκο ή αλλιώς Κόι-σαν (=μικρή αδερφή), που δεν επιτρέπεται να παντρευτεί πριν από τη Γιουκίκο.

Σε αντίθεση με την εσωστρεφή, μυστηριώδη και σχεδόν άβουλη αδερφή της, Γιουκίκο, της οποίας οι πραγματικές επιθυμίες και προθέσεις δεν αποκαλύπτονται ποτέ, η Ταέκο αψηφά τις παραδόσεις που υπηρετεί η οικογένειά της. Δρα ανεξάρτητα στην επαγγελματική και στην προσωπική της ζωή, συχνά προκαλώντας σκάνδαλα που σπιλώνουν το όνομα των Μακιόκα. Οι δυο τους αποτελούν ένα δίπολο αντιθέσεων μεταξύ παρελθόντος και μέλλοντος, συντηρητικότητας και προόδου, Ανατολής και Δύσης, που αντανακλάται στις πράξεις τους, στις καθημερινές τους συνήθειες, ακόμα και στο ντύσιμό τους. Πρόκειται για ένα θεματικό δίπολο που διέπει όλη την -Τολστοϊκή σε έκταση και περιεχόμενο- ιστορία. Πόσο καταστροφική μπορεί να αποβεί μια προσκόλληση στο παρελθόν;

Κυνηγώντας πυγολαμπίδες
Οι αδερφές Μακιόκα
Catching fireflies, Kitagawa Utamaro, 1796-67 // Πηγή εικόνας: metmuseum.org

Ο τίτλος του βιβλίου στα ιαπωνικά είναι 細雪 (Sasameyuki), που μεταφράζεται ως light snow στα αγγλικά. Αναφέρεται στο φαινόμενο που προκαλείται όταν τα άνθη κερασιάς, πέφτοντας, θυμίζουν χιόνι. Πρόκειται για μια ψευδαίσθηση, ακριβώς σαν αυτές που κυνηγούν οι Μακιόκα. Νοσταλγώντας μια εποχή που έχει χαθεί για πάντα, η οικογένεια προσπαθεί να αναβιώσει τις χαρές του παρελθόντος επαναλαμβάνοντας έθιμα και παραδόσεις που όμως έχουν χάσει πλέον τη μαγεία που είχαν άλλoτε. Ή ίσως οι Μακιόκα έχουν χάσει την ικανότητα να τη βλέπουν. Από τη θέαση των ανθέων την άνοιξη, στο κυνήγι πυγολαμπίδων το καλοκαίρι και στη φθινοπωρινή πανσέληνο (harvest moon), οι αδερφές παγιδεύουν τους εαυτούς τους σε μια κυκλικότητα δίχως τέλος. Πασχίζουν να διατηρήσουν τη σύνδεσή τους με το παρελθόν μέσω της επανάληψης, η οποία εντείνει την αίσθηση της παρακμής.

Υπό το φως της φθινοπωρινής πανσέληνου
Οι αδερφές Μακιόκα
The Eighth Month: A Moon Viewing Gathering, Toyohara Chikanobu // Πηγή εικόνας: artsandculture.google.com

Ο Τανιζάκι ακολουθεί τις αδερφές Μακιόκα από το 1936 έως το 1941, με το βιβλίο να τις αφήνει λίγο πριν από τα γεγονότα του Pearl Harbor. Προσωπικές χαρές και λύπες, νυχτερινές έξοδοι, απογευματινά ροφήματα, ταξίδια, μετακινήσεις, έθιμα, συναποτελούν τις καθημερινές ζωές τους, που ταράσσονται από μεταφορικούς και κυριολεκτικούς σεισμούς και πλημμύρες. Σε ένα μικρόκοσμο, εντός ενός παγκόσμιου αναταραγμένου μακρόκοσμου.

There lie cadavers buried under the cherry blossoms!

This is a truth that you must accept. For how else could the flowers of the cherry tree be so magnificent in their bloom?

– Κάτω από τις Κερασιές, Μοτοτζίρο Κάτζιι, 1928


Παρόμοια άρθρα:

Ακολουθήστε τις σελίδες μας σε Instagram, Facebook και Spotify για περισσότερη έμπνευση.

2