Αν διαβάζεις fantasy, romantasy ή romance, είναι σχεδόν αδύνατο να μην έχεις συναντήσει κάποια στιγμή τον όρο morally grey character. Αν πάλι όχι, η λογική είναι σχετικά απλή. Πρόκειται για χαρακτήρες που δεν είναι ακριβώς καλοί ή κακοί. Παίρνουν αμφιλεγόμενες αποφάσεις, κάνουν πράγματα που δύσκολα θα χαρακτηρίζαμε αθώα, αλλά συνήθως έχουν κίνητρα που μπορούμε, μέχρι ενός σημείου, να καταλάβουμε. Και κάπου εκεί βρίσκεται όλη η γοητεία τους.
Ο morally grey ήρωας δεν είναι ο πρίγκιπας που εμφανίζεται πάνω στο λευκό άλογο για να σώσει την κατάσταση. Πιθανότατα είναι εκείνος που θα κάψει ολόκληρο το βασίλειο για να σώσει ένα συγκεκριμένο άτομο, και μετά θα μας αφήσει να συζητάμε για 500 σελίδες αν αυτό ήταν ρομαντικό ή… ελαφρώς ανησυχητικό. Το σημαντικότερο όμως είναι η ιστορία να αναγνωρίζει το ηθικό κόστος των επιλογών του.
Τα τελευταία χρόνια, ειδικά στο romantasy και το romance, αυτοί οι χαρακτήρες βρίσκονται παντού. Rhysand, Xaden, Kingfisher και μια ολόκληρη στρατιά από πανίσχυρους, μυστηριώδεις και συναισθηματικά μη διαθέσιμους άντρες έχουν καταφέρει να μετατρέψουν το morally grey σε σχεδόν ξεχωριστό genre.
Μόνο που μαζί με αυτόν τον όρο εμφανίζεται πολύ συχνά και άλλος ένας, ονόματι red flag. Συμπεριφορές δηλαδή που, έξω από τις σελίδες ενός βιβλίου, θα μας έκαναν να αναρωτηθούμε αν αυτός ο άνθρωπος είναι πράγματι μυστηριώδης και misunderstood, ή αν πρέπει να μείνουμε όσο το δυνατόν πιο μακριά. Γιατί, ας είμαστε ειλικρινείς. Αν ένας άντρας στην πραγματική ζωή έκανε έστω τα μισά από όσα έχουμε συγχωρήσει σε fictional men, δε θα τον αποκαλούσαμε morally grey.
Στα βιβλία όμως τα πράγματα είναι διαφορετικά. Εκεί, ένας άντρας μπορεί να είναι δολοφόνος, χειριστικός, κτητικός, συναισθηματικά μη διαθέσιμος, να κρύβει σημαντικές πληροφορίες από την πρωταγωνίστρια και πιθανότατα να κυβερνά ένα βασίλειο με κάπως αμφιλεγόμενες μεθόδους, αλλά αν έχει τραυματικό παρελθόν, ωραία μάτια και είναι έτοιμος να κάψει τον κόσμο για εκείνη, ξαφνικά μπαίνει στην κατηγορία morally grey.
Για να είμαι ξεκάθαρη, δεν παραπονιέμαι απαραίτητα, απλά έχω μια απορία. Τι σημαίνει τελικά morally grey, και πότε χρησιμοποιούμε τον όρο μόνο και μόνο επειδή δε θέλουμε να παραδεχτούμε ότι ο αγαπημένος μας φανταστικός χαρακτήρας είναι ένα τεράστιο red flag;
Rhysand, ο MMC που έκανε το morally grey ολόκληρο brand
Δύσκολα γίνεται αυτή η συζήτηση χωρίς τον Rhysand από το A Court of Thorns and Roses. Για πολλούς, ο Rhys αποτελεί σχεδόν το απόλυτο πρότυπο του σύγχρονου romantasy love interest. Πανίσχυρος, μυστηριώδης, σαρκαστικός, επικίνδυνος φαινομενικά, ενώ ταυτόχρονα αποκαλύπτει μια απρόσμενα τρυφερή και αφοσιωμένη πλευρά σε όσους αγαπά.
Και φυσικά, κουβαλάει τραύματα, πολλά τραύματα. Μεγάλο μέρος της γοητείας του βασίζεται στο ότι, αρχικά, δεν είμαστε σίγουροι για τις προθέσεις του. Παίρνει αποφάσεις που μπορούν να θεωρηθούν σκληρές, χειρίζεται καταστάσεις και ανθρώπους, και είναι πρόθυμος να γίνει ο villain στην ιστορία κάποιου άλλου αν πιστεύει ότι αυτό θα προστατεύσει τους δικούς του.
Το πρόβλημα για μένα αρχίζει όταν η αφήγηση θέλει τόσο πολύ να μας πείσει ότι πίσω από κάθε αμφιλεγόμενη πράξη του υπήρχε τελικά ένας πολύ καλός λόγος, ώστε το grey αρχίζει σιγά-σιγά να γίνεται… κατάλευκο. Yπάρχουν ορισμένες επιλογές του απέναντι στη Feyre που, αν αγνοήσεις τα φτερά, τη μαγεία και το mating bond, θα οδηγούσαν μάλλον σε μια πολύ διαφορετική συζήτηση. Ένας χαρακτήρας μπορεί να αγαπά ειλικρινά κάποιον και ταυτόχρονα να παίρνει αποφάσεις που περιορίζουν την αυτονομία και τις επιλογές του. Το ένα δεν αναιρεί το άλλο, αλλά ούτε το δικαιολογεί. Και ίσως εκεί να βρίσκεται η πιο ουσιαστική συζήτηση γύρω από τον χαρακτήρα.
Xaden Riorson, μυστικά, μυστικά και λίγα ακόμη μυστικά
Μετά έχουμε τον Xaden Riorson του Fourth Wing. Ο Xaden έχει σχεδόν όλα όσα ζητάει το σύγχρονο romantasy checklist. Είναι δυνατός, γυμνασμένος, intimidating, με σκοτεινό παρελθόν… Όλοι προειδοποιούν τη Violet να μείνει μακριά του, κάτι που, όπως ξέρουμε πολύ καλά, αποτελεί σχεδόν εγγύηση ότι η πρωταγωνίστρια δε θα το κάνει. Σε αντίθεση όμως με άλλους χαρακτήρες, το ενδιαφέρον με τον Xaden είναι ότι πολλά από τα red flags του συνδέονται με το γεγονός ότι ξέρει πολύ περισσότερα από τη Violet και επιλέγει συνειδητά να μην της τα πει.
Ναι, ναι, υπάρχουν λόγοι για όσα κάνει. Υπάρχει πόλεμος. Υπάρχουν μυστικά που μπορούν να σκοτώσουν ανθρώπους. Υπάρχουν ευθύνες μεγαλύτερες από τη σχέση τους. Αλλά το να καταλαβαίνουμε τα κίνητρα πίσω από μια πράξη δε σημαίνει ότι παύουμε να τη θεωρούμε λάθος ή προβληματική. Ο Xaden, μέσα από την κρυψίνους συμπεριφορά του, έρχεται σε σύγκρουση με τους ανθρώπους που αγαπά. Βρίσκεται συνεχώς ανάμεσα στο ρόλο του συντρόφου και σε εκείνον του ηγέτη, και καμία επιλογή δεν είναι εντελώς σωστή. Red flag; Αναμφίβολα. Αλλά τουλάχιστον είναι ένα red flag με αφηγηματικό σκοπό.
Alex Volkov, morally grey ή απλώς ένα τεράστιο red flag;
Και κάπου εδώ αξίζει να αφήσουμε για λίγο τα μαγικά βασίλεια, γιατί οι προβληματικοί fictional men δεν κατοικούν αποκλειστικά στο fantasy realm. Ο Alex Volkov από το Twisted Love της Ana Huang είναι ίσως ένα από τα καλύτερα παραδείγματα. Ψυχρός, κτητικός, εκδικητικός και φυσικά συναισθηματικά μη διαθέσιμος, ο Alex έχει σχεδόν όλα τα χαρακτηριστικά που έχουμε μάθει να συνδέουμε με τον σκοτεινό και μυστηριώδη romance hero. Πρoσθέτουμε και λίγο τραυματικό παρελθόν, πολλά χρήματα και μια αδυναμία αποκλειστικά για την πρωταγωνίστρια, και είμαστε έτοιμοι. Μόνο που εδώ προκύπτει η ίδια ερώτηση. Είναι πράγματι morally grey ή είναι γεμάτος red flags;
Η κτητικότητα, η ζήλεια, η αντίδραση, το παρελθόν, δεν καθιστούν ένα χαρακτήρα αυτομάτως morally grey. Για να υπάρχει πραγματική ηθικά γκρίζα ζώνη, πρέπει να υπάρχει και κάποιο ηθικό δίλημμα. Δεν αρκεί ένας χαρακτήρας να συμπεριφέρεται άσχημα και μετά να ανακαλύπτουμε ότι έχει ψυχολογικά. Και ο Alex είναι ταιριαστό παράδειγμα ακριβώς επειδή δείχνει πόσο εύκολα έχουμε αρχίσει να μπερδεύουμε τους δύο όρους.
Όσο πλησιάζουμε στην πραγματικότητα, τα red flags γίνονται όλο και πιο κόκκινα
Στο fantasy υπάρχει πάντα μια απόσταση ασφαλείας. Ο Rhysand κυβερνά ένα μαγικό βασίλειο. Ο Xaden βρίσκεται στη μέση ενός πολέμου με δράκους. Οι ιστορίες τους διαδραματίζονται σε κόσμους όπου οι κανόνες και οι συνέπειες απέχουν πολύ από την πραγματικότητα. Στο contemporary romance όμως, αυτή η απόσταση μικραίνει. Και μαζί της γίνεται πιο δύσκολο να αγνοήσουμε συμπεριφορές που, έξω από τις σελίδες ενός βιβλίου, θα μας προβλημάτιζαν πολύ περισσότερο.
Αυτό φαίνεται, για παράδειγμα, σε αρκετές ιστορίες της Colleen Hoover, όπου οι σχέσεις κινούνται σε ένα πολύ πιο οικείο και ρεαλιστικό περιβάλλον. Εκεί το ενδιαφέρον δε βρίσκεται τόσο στο αν ένας χαρακτήρας είναι morally grey, αλλά στο πώς επιλέγει η ίδια η ιστορία να παρουσιάσει τις προβληματικές πλευρές του.
Υπάρχει διαφορά ανάμεσα στο να γράφεις έναν χαρακτήρα που είναι ζηλιάρης, κτητικός ή χειριστικός, και στο να παρουσιάζεις αυτές τις συμπεριφορές ως απόδειξη του πόσο πολύ αγαπά την πρωταγωνίστρια. Ένας χαρακτήρας μπορεί να έχει όσα red flags θέλει και να παραμένει συναρπαστικός. Το ζήτημα είναι αν η ιστορία τα αναγνωρίζει ως red flags ή αν προσπαθεί να τα μετατρέψει σε χαρακτηριστικά του “ιδανικού” συντρόφου.
Και ίσως αυτό να είναι τελικά η σημαντικότερη διάκριση. Άλλο να απολαμβάνουμε έναν προβληματικό χαρακτήρα μέσα σε μια φανταστική ιστορία και άλλο να προσπαθούμε να δικαιολογήσουμε τη συμπεριφορά του για να συνεχίσουμε να τον θεωρούμε ρομαντικό.
Τότε, γιατί τους αγαπάμε τόσο;
Γιατί είναι φανταστικοί. Κυριολεκτικά.
Η μυθοπλασία μας επιτρέπει να αγαπάμε έναν χαρακτήρα χωρίς να χρειάζεται να εγκρίνουμε κάθε επιλογή του. Μπορώ να λατρεύω τον Xaden και ταυτόχρονα να εκνευρίζομαι με τα μυστικά του, να αγαπάω τον Rhysand χωρίς να δικαιολογώ ό,τι κάνει, και να έχω τον Alex στη λίστα των book boyfriends χωρίς να πιστεύω ότι θα ήταν πράγματι ο ιδανικός σύντροφος.
Και ίσως εκεί βρίσκεται η γοητεία τους. Οι αντιφάσεις, τα λάθη και οι questionable αποφάσεις τους είναι συχνά αυτά που τους κάνουν ενδιαφέροντες. Άλλωστε, ένας χαρακτήρας δε χρειάζεται να είναι καλός άνθρωπος για να είναι καλός χαρακτήρας.
Οπότε, συνεχίστε να γράφετε για morally grey men με όσα red flags θέλετε. Απλά μην προσπαθείτε να μας πείσετε ότι είναι πράσινα.
