Ας ξεκινήσω από το προφανές. Λατρεύω το romantasy genre. Μου αρέσουν οι φανταστικοί κόσμοι, η μαγεία, τα βασίλεια που βρίσκονται ένα βήμα πριν από την καταστροφή και, ναι, φυσικά και μου αρέσει να παρακολουθώ τους ήρωες μας στο ταξίδι τους προς την αληθινή αγάπη.
Είναι το είδος που σε συνεπαίρνει, σε κάνει να ξεχνάς κάθε ανησυχία, δε βαραίνει το μυαλό σου, ενώ παράλληλα όλο και κάτι θα αφήσει πίσω του. Ένα ηθικό δίλημμα, ελπίδα, ένταση, μία ανάγκη να αγαπήσεις και να αγαπηθείς.
Το romantasy βρίσκεται παντού. Στα βιβλιοπωλεία, στο BookTok, στο Netflix, στις λίστες με τις top κυκλοφορίες της χρονιάς. Και αυτό από μόνο του δεν είναι κακό. Αντιθέτως, τo romantasy κατάφερε να φέρει ξανά πολύ κόσμο κοντά στα βιβλία και την ανάγνωση, να κάνει viral ιστορίες με μαγεία και ρομάντζο, και εκατοντάδες σελίδες να μοιάζουν απολύτως φυσιολογική επιλογή για ένα Σαββατοκύριακο.
Κάπου όμως ανάμεσα στους fae, τους δράκους, τις κατάρες και στο 100ο enemies-to-lovers story, άρχισα να αναρωτιέμαι. Μήπως έχουμε αρχίσει να διαβάζουμε το ίδιο βιβλίο ξανά και ξανά;
Από trope σε checklist
Enemies to lovers. Morally grey love interest. Forced proximity. Fated mates. Μια ηρωίδα που στην αρχή δε γνωρίζει πόσο ισχυρή είναι. Ένας άντρας που είναι επικίνδυνος για όλους εκτός από εκείνη. Ένα βασίλειο που βρίσκεται σε πόλεμο. Και, αν είμαστε ιδιαίτερα τυχεροί, faes με φτερά και ξωτικίσια αυτιά.
Μεμονωμένα, κανένα από αυτά δεν είναι πρόβλημα. Υπάρχει λόγος που αγαπάμε συγκεκριμένα tropes. Όταν λειτουργούν, ξέρουμε τι μας αρέσει, τι να περιμένουμε, και απολαμβάνουμε την ιστορία ως το τέλος. Το enemies-to-lovers, για παράδειγμα, μπορεί να δημιουργήσει εξαιρετική ένταση. Το ίδιο και ένα forbidden romance ή ένας morally grey χαρακτήρας που δεν ξέρεις αν πρέπει να εμπιστευτείς. Το slow burn με το yearning που χτίζει, μπορεί να κρατήσει το ενδιαφέρον μας για ένα και δύο και τρία βίβλια.
Αλλά όταν ανοίγεις ένα καινούργιο βιβλίο και μπορείς σχεδόν να προβλέψεις όχι μόνο ποιος θα ερωτευτεί ποιον, αλλά και πότε θα εμφανιστεί το plot twist, τότε κάτι αρχίζει να χάνεται. Τα tropes σταματούν να είναι εργαλεία της ιστορίας και γίνονται το επίκεντρο του φανταστικού κόσμου.
Το “enemies” στο enemies-to-lovers έχει αρχίσει να γίνεται λίγο γενναιόδωρο
Πλέον το μοτίβο enemies-to-lovers σημαίνει περισσότερο “Δεν τον συμπαθώ” ή “Είναι πολύ ωραίος αλλά με εκνευρίζει”. Και σε περίπου δύο-τρία κεφάλαια, το πρόβλημα έχει λυθεί, τα πιτσουνάκια ερωτεύονται και έχουμε happy end. Σαν τη “Νεράιδα και το Παλικάρι” ένα πράγμα.
Δε ζητάω απαραίτητα να προσπαθούν πραγματικά να σκοτώσουν ο ένας τον άλλο, αν και, ας είμαστε ειλικρινείς, θα βοηθούσε λίγο την αξιοπιστία του trope. Ζητάω όμως να υπάρχει ένας ουσιαστικός λόγος που αυτοί οι δύο άνθρωποι είναι “εχθροί”. Η γοητεία του trope αυτού δε βρίσκεται στην ταμπέλα. Βρίσκεται στη σύγκρουση, ηθικά, σωματικά, στην ψυχή των ηρώων και τα πιστεύω τους. Αν αφαιρέσεις τη σύγκρουση, τι μένει; Δύο πολύ όμορφοι άνθρωποι που παρεξηγήθηκαν και θα τα βρουν οσονούπω.
Και μετά ήρθαν οι morally grey άντρες
Κάποτε ο morally grey χαρακτήρας ήταν πραγματικά δύσκολο να τον καταλάβεις. Έκανε πράγματα που σε έκαναν να αναρωτιέσαι αν πρέπει να τον συμπαθείς, πόσο μάλλον να θες να τον ερωτευτεί η πρωταγωνίστρια. Είχε κίνητρα που δεν ήταν πάντα ξεκάθαρα και η ιστορία δεν προσπαθούσε απαραίτητα να δικαιολογήσει κάθε επιλογή του.
Τώρα, “morally grey” σημαίνει απλώς ότι φοράει μαύρα, είναι αγενής και γκρινιάρης με όλους και έχει τραυματικό παρελθόν. Bonus points αν είναι ο πιο ισχυρός άντρας του βασιλείου, αν όλοι τον φοβούνται, ή αν, για κάποιον ανεξήγητο λόγο, η πρωταγωνίστρια είναι η μοναδική γυναίκα στον κόσμο που του μιλάει χωρίς φόβο. Αυτό μπορεί να ήταν τρομερά διασκεδαστικό την πρώτη και τη δεύτερη φορά που το συναντήσαμε, αλλά μετά κατέληξε τόσο προβλέψιμο που έχασε όλη του τη χάρη.
Και φυσικά είναι fated mates
Σε ένα άλλο σενάριο, χρειάζονται μόνο 300 σελίδες με τους πρωταγωνιστές μας να πιστεύουν ότι μισούν ο ένας τον άλλο, και εκεί έρχεται η μεγάλη αποκάλυψη. Ναι, σωστά μάντεψες, είναι fated mates. Το σύμπαν, η μαγεία, κάποια αρχαία δύναμη ή ένας δεσμός που κανείς δεν μπήκε στον κόπο να εξηγήσει αρκετά, έχει ήδη αποφασίσει ότι αυτοί οι δύο άνθρωποι είναι προορισμένοι να είναι μαζί.
Το fated mates trope έχει όλα τα φόντα για να λειτουργήσει. Έχει την ένταση του αναπόφευκτου, την ιδέα ότι δύο άνθρωποι μπορούν να αναγνωρίσουν ο ένας τον άλλο πριν ακόμη καταλάβουν τι τους συμβαίνει. Και όταν αφήνει χώρο στους χαρακτήρες να αναρωτηθούν αν αυτό που νιώθουν είναι όντως αληθινό ή απλά απόφαση της μοίρας, μπορεί να δημιουργήσει ένα πολύ ενδιαφέρον δίλημμα γύρω από την ελεύθερη βούληση.
Το πρόβλημα αρχίζει όταν αυτό το μοτίβο χρησιμοποιείται ως υποκατάστατο της ίδιας της σχέσης. Ως αναγνώστης, θέλω να διαβάσω γιατί ερωτεύτηκαν. Θέλω τις συζητήσεις, τις διαφωνίες, τις μικρές στιγμές που έχτισαν λίγο-λίγο αυτή τη σχέση, την εμπιστοσύνη και την αγάπη. Θέλω να καταλάβω τι βλέπει ο ένας στον άλλο πέρα από το γεγονός ότι μια μυστηριώδης αόρατη δύναμη αποφάσισε ότι ταιριάζουν.
Τι φταίει τελικά;
Ίσως τελικά το romantasy fatigue να μην έχει να κάνει με το ότι κουραστήκαμε από το είδος. Ίσως κουραστήκαμε από το να ξέρουμε ακριβώς τι θα διαβάσουμε. Υπάρχουν βιβλία που χρησιμοποιούν γνωστά tropes και παρ’ όλα αυτά καταφέρνουν να είναι φρέσκα, επειδή έχουν ενδιαφέροντες χαρακτήρες, διαφορετικούς κόσμους ή σχέσεις που αναπτύσσονται με τρόπο που μπορείς να πιστέψεις πραγματικά. Και υπάρχουν άλλα που μοιάζουν σαν να δημιουργήθηκαν ξεκινώντας από μια checklist τύπου… Enemies to lovers; Το ‘χουμε. Fated mates; Δωσε λίγο και από αυτό. Shadow powers; Λείπει ο Μάρτης από τη Σαρακοστή;
Μήπως θέλουμε περισσότερο fantasy στο romantasy;
Σε αρκετά romantasy, ο fantasy κόσμος μοιάζει περισσότερο με το φόντο για το ρομάντζο παρά με την ουσία της ιστορίας. Υπάρχει ένας χάρτης στην αρχή, μερικά βασίλεια, ένας πόλεμος που κρατάει εδώ και εκατοντάδες χρόνια και κάποιο περίπλοκο σύστημα μαγείας, αλλά στο τέλος δεν μαθαίνουμε ποτέ αρκετά γι’ αυτά, επειδή όλο το ενδιαφέρον πέφτει στη σχέση του κεντρικού ζευγαριού.
Φυσικά και μιλάμε για romance, λογικό να παίζει σημαντικό ρόλο στην ιστορία. Αλλά θέλω επίσης να πιστέψω ότι αυτός ο κόσμος εξακολουθεί να υπάρχει πέρα από τη σχέση των πρωταγωνιστών. Θέλω ίντριγκα, χαρακτήρες που εξελίσσονται, πράξεις που έχουν συνέπειες. Θέλω secondary characters που έχουν λόγο ύπαρξης πέρα από το να δίνουν ερωτικές συμβουλές στην πρωταγωνίστρια. Με λίγα λόγια, θέλω το fantasy να μην είναι απλώς διακόσμηση και αφορμή για να ονομάσεις το βιβλίο σου romantasy.
Ισως απλά αναζητούμε κάτι περισσότερο
Όλα αυτά δε σημαίνουν ότι ήρθε η ώρα να αποχαιρετήσουμε αυτά τα tropes, το romantasy και τους μυστηριώδεις MMC’s. Κάθε άλλο. Το romantasy έγινε τόσο δημοφιλές ακριβώς επειδή βρήκε τι έλειπε από τα άλλα μυθιστορήματα. Συνδυάζει την απόδραση που προσφέρει η φαντασία, με την ένταση και το συναίσθημα μιας ρομαντικής ιστορίας. Και όταν τα δύο δένουν πραγματικά μεταξύ τους, δύσκολα αφήνεις το βιβλίο από τα χέρια σου.
