Η αυτοβελτίωση αποτυπώνεται στην οθόνη, οι ταινίες γίνονται βοηθοί ψυχοθεραπείας και η συμβουλευτική χρησιμοποιεί την ταύτιση με τον ηθοποιό. Η Κινηματογραφοθεραπεία (Cinematherapy) είναι μια συμπληρωματική μορφή θεραπείας που χρησιμοποιεί τις ταινίες ως εργαλεία για την ψυχική υγεία. Μια σχετικά σύγχρονη, αλλά εξαιρετικά ενδιαφέρουσα μορφή θεραπείας που χρησιμοποιεί τη δύναμη της εικόνας και του σεναρίου για την ψυχική φροντίδα. Ο κινηματογράφος δεν είναι απλώς μια μορφή διασκέδασης – είναι ένας «καθρέφτης» της κοινωνίας και ταυτόχρονα ένα «παράθυρο» στον κόσμο!
Πότε μπήκε η κινηματογραφοθεραπεία στη ζωή μας;
Το 1990, ο ψυχολόγος Dr. Gary Solomon δημοσιεύει το βιβλίο “The Motion Picture Prescription“, το οποίο θεωρείται το πρώτο που παρουσίασε τον κινηματογράφο ως θεραπευτικό εργαλείο. Η χρήση της τέχνης για θεραπευτικούς σκοπούς ξεκινά από παλιά, η κινηματογραφοθεραπεία ως συγκεκριμένος όρος και πρακτική άρχισε να κερδίζει έδαφος στις αρχές της δεκαετίας του 1990. Στη συνέχεια, η Dr. Birgit Wolz διεύρυνε τη μέθοδο, δημιουργώντας πρωτόκολλα για το πώς οι θεραπευτές μπορούν να αναθέτουν “ταινίες ως εργασία για το σπίτι” στους θεραπευόμενους.
Ποια είναι η βάση της κινηματογραφοθεραπείας;
Η κινηματογραφοθεραπεία βασίζεται στην ιδέα ότι οι ταινίες παρέχουν ένα ασφαλές περιβάλλον για συναισθηματική επεξεργασία, ενώ βοηθούν στην έκφραση του συναισθήματος. Ίσως για αυτό όταν κλαίμε στις ταινίες, μετά νιώθουμε καλά. Οι κωμωδίες σε αποφορτίζουν από το άγχος, το δράμα σε βοηθά να διαχειρίζεσαι τα άσχημα συναισθήματα. Ταινίες με ήρωες που υπερνικούν τους φόβους τους, ενισχύουν την αυτοπεποίθηση σου. Όλο αυτό βασίζεται στην τάση να ταυτιστούμε με έναν άνθρωπο, ή μια κατάσταση.
Πώς λειτουργεί;
Η μέθοδος βασίζεται σε τρία κύρια στάδια που βιώνει ο θεατής: ταύτιση, κάθαρση, ενόραση και η αποστασιοποίηση.
Ταύτιση.
Κατά την ταυτοποίηση, ο θεραπευόμενος αναγνωρίζει κοινά στοιχεία ανάμεσα στον εαυτό του και τον πρωταγωνιστή. Αυτός είναι ένας τρόπος να μειώνει το αίσθημα της απομόνωσης. Η φράση: “δεν το ζω μόνος μου, συμβαίνει και σε άλλα άτομα” είναι μία ανάσα!
Κάθαρση.
Μέσα από την πλοκή, ο θεραπευόμενος βιώνει συναισθήματα, που ίσως δυσκολευόταν να εκφράσει στην πραγματική του ζωή. Έπειτα μέσω της εκδήλωσης τους, καταφτάνει στην κάθαρση. Το κλάμα έχει απομυθοποιηθεί, κάνει και αυτό καλό. Ο θεατής μπορεί να συγκινηθεί, να γελάσει, να εκτονώσει θυμό, να νιώσει αδικία, να ονειρευτεί, και να νιώσει παιδί.
Ενόραση.
Βλέποντας πώς ένας χαρακτήρας λύνει ένα πρόβλημα ή διαχειρίζεται μια κρίση, ο θεραπευόμενος αποκτά μια νέα οπτική για τη δική του κατάσταση.
Αποστασιοποίηση.
Είναι πιο εύκολο να συζητήσεις για τα προβλήματα ενός “ξένου” στην οθόνη παρά για τα δικά σου. Αυτό λειτουργεί ως γέφυρα για να φτάσει κανείς τελικά στα προσωπικά του βιώματα.
Πώς εφαρμόζεται;
Συνήθως, ο θεραπευτής επιλέγει μια ταινία που αντικατοπτρίζει το τρέχον ζήτημα του θεραπευόμενου. Υπάρχει μεγάλη ποικιλία ταινιών που να αντικατοπτρίζουν το πένθος, ή την κατάθλιψη, ή ακόμα και προβλήματα σχέσεων. Διαλέγεται η κατάλληλη για την κάθε περίπτωση. Μετά την προβολή, ακολουθεί συζήτηση με ερωτήσεις όπως:
Ποιος χαρακτήρας σου θύμισε τον εαυτό σου; Τι θα άλλαζες στην απόφαση που πήρε ο πρωταγωνιστής;
Πότε χρησιμοποιείται;
Αν και δεν αντικαθιστά την παραδοσιακή ψυχοθεραπεία, είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική σε περιπτώσεις πένθους, κατάθλιψης, έλλειψης αυτοεκτίμησης, ή προβλημάτων ανάμεσα στις ανθρώπινες σχέσεις. Με την κατάλληλη καθοδήγηση από ειδικό, μπορεί να βοηθήσει στην εμβάθυνση των νοημάτων και όχι απλώς στην επιφανειακή παρακολούθηση. Η μέθοδος προϋποθέτει την ύπαρξη ειδικού, καθώς ορισμένες σκηνές μπορεί να είναι συναισθηματικά φορτισμένες (triggering) για κάποιους ανθρώπους.
Σημαντική σημείωση: Η κινηματογραφοθεραπεία δεν αντικαθιστά την κλασική ψυχοθεραπεία, λειτουργεί ως συμπληρωματικό εργαλείο. Παρόλα αυτά, η ύπαρξη καθοδήγησης από ειδικό είναι αναγκαία.
Η δύναμη της ενσυναίσθησης είναι ένα από τα βασικά ανθρώπινα χαρακτηριστικά μας. Ο κινηματογράφος μας επιτρέπει να «ζήσουμε» χίλιες ζωές μέσα σε μία. Μας τοποθετεί στα παπούτσια ανθρώπων με τελείως διαφορετικά βιώματα. Ενώ στην καθημερινότητά μας είμαστε συχνά περιορισμένοι από τις δικές μας προκαταλήψεις και την κοινωνική μας «φούσκα», η μεγάλη οθόνη καταργεί τα σύνορα. Μας επιτρέπει να νιώσουμε τον φόβο, την ελπίδα ή την απώλεια κάποιου που ζει στην άλλη άκρη του κόσμου ή σε μια τελείως διαφορετική εποχή.
Ο κινηματογράφος είναι το πιο ισχυρό όπλο στον κόσμο για να γεφυρώσει το χάσμα μεταξύ των ανθρώπων.
Τα λέμε στο επόμενο,
Yianlee_
