Έχεις ανοίξει ποτέ ένα βιβλίο πιστεύοντας ότι θα σου χαρίσει λίγες ώρες χαλαρής ανάγνωσης, αλλά το τέλος σε βρίσκει χαμένο σε σκέψεις; Να αναρωτιέσαι πότε ακριβώς άρχισες να δακρύζεις και γιατί ξαφνικά σκέφτεσαι εκείνον τον άνθρωπο που αδίκησες, τη μαμά σου που της μίλησες απότομα χθες, ή τον ηλικιωμένο που σε εκνεύρισε επειδή περπατούσε αργά μπροστά σου; Αυτό κάνει ο Fredrik Backman. Και το κάνει τόσο αθόρυβα, που σχεδόν δεν το αντιλαμβάνεσαι.
Δεν είναι ότι γράφει τραγικές ιστορίες. Δεν είναι ότι στοχεύει στο συναίσθημα και το δράμα. Είναι ότι γράφει για ανθρώπους τόσο αληθινούς, τόσο ατελείς, που κάποια στιγμή σταματάς να διαβάζεις για τους χαρακτήρες του και αρχίζεις να διαβάζεις για τον εαυτό σου. Και αυτό δεν είναι πάντα εύκολο.
Ο Σουηδός συγγραφέας έχει μια σπάνια ικανότητα, να παίρνει ανθρώπους φαινομενικά κοινούς, ένα γκρινιάρη γέρο, μια παρέα σε ένα διαμέρισμα, μια μικρή φανταστική πόλη που παίζει χόκεϊ, και μέσα από αυτούς, να ξετυλίγει αλήθειες που δύσκολα ξεχνάς. Δε σε βαραίνει ποτέ. Δεν προσπαθεί να γίνει διδακτικός. Απλά σε αφήνει να μπεις στον κόσμο του και, σελίδα-σελίδα, αρχίζεις να διαβάζεις για πράγματα που δεν περίμενες να συναντήσεις σε ένα βιβλίο που ξεκίνησε τόσο ανάλαφρα. Για κάτι που δεν ήξερες πόση ανάγκη είχες να διαβάσεις, να σκεφτείς, και να συζητήσεις με τους γύρω σου.
Δύο βιβλία του που έχω ξεχωρίσει και έχουν μία ξεχωριστή θέση στην καρδιά μου είναι το “Άνθρωποι με άγχος” και το “Μπιέρνσταντ”.
“Άνθρωποι Με Άγχος”
Αν ρωτήσεις οποιονδήποτε με γνωρίζει, θα σου πει με βεβαιότητα ότι του έχω προτείνει να διαβάσει αυτό το βιβλίο. Το “Άνθρωποι με άγχος” είναι το πρώτο βιβλίο που διάβασα από τον Backman, και δε θα ξεχάσω ποτέ τις στιγμές που ήμουν σε μία παραλία στην Κρήτη και έκλαιγα πίσω από τα γυαλιά μου. Όχι από θλιψή, αλλά από συγκίνηση και από όλα εκείνα τα συναισθήματα που δε χωρούσαν σε λέξεις.
Η ιστορία μας ξεκινά λίγο παράδοξα, με έναν κλέφτη που, μετά από μια αποτυχημένη ληστεία, καταλήγει να παίρνει ομήρους τους επισκέπτες ενός διαμερίσματος προς πώληση. Ακούγεται σαν αστυνομική περιπέτεια; Κι όμως, δεν είναι. Είναι μια από τις πιο τρυφερές, αστείες και βαθιά ανθρώπινες ιστορίες που έχω διαβάσει.
Αυτό που κάνει τον Backman μοναδικό εδώ είναι ο τρόπος που χτίζει τους χαρακτήρες του. Κάθε όμηρος στην ιστορία φέρει μαζί του έναν ολόκληρο κόσμο, φόβους, σχέσεις που δυσκολεύονται, όνειρα που έχουν ξεθωριάσει. Και ο Backman τα παρουσιάζει με τόσο χιούμορ και τόση αγάπη ταυτόχρονα, που δεν ξέρεις αν θέλεις να γελάσεις ή να κλάψεις, και καταλήγεις να κάνεις και τα δύο, συχνά στην ίδια σελίδα.
Το “Άνθρωποι με άγχος” μιλά για τη μοναξιά, την αποτυχία, τις επιλογές που κάνουμε όταν έχουμε φτάσει στα όρια μας, και το πώς μια μικρή, απρόσμενη σύνδεση με κάποιον μπορεί να αλλάξει τα πάντα. Μιλά για το πόσο εύκολα κρίνουμε και πόσο δύσκολα καταλαβαίνουμε. Και τα κάνει όλα αυτά χωρίς να γίνεται ποτέ βαρύ, χωρίς να κουνά το δάχτυλο στον αναγνώστη, καθώς κατανοεί πως έτσι είναι η ανθρώπινη φύση.
“Μπιέρνσταντ”
Αν το Άνθρωποι Χωρίς Άγχος είναι το βιβλίο που συνιστώ σε όλους ανεξαιρέτως, το “Μπιέρνσταντ” είναι αυτό που θα πρότεινα σε κάθε νέο άνθρωπο που ξέρω.
Η ιστορία διαδραματίζεται σε μια μικρή, φανταστική, σουηδική πόλη που κεντρικό πυλώνα της αποτελεί η τοπική ομάδα χόκεϊ. Το χόκεϊ εδώ δεν είναι απλά ένα άθλημα, είναι μία κοινότητα, ο τρόπος με τον οποίο η πόλη ξεχωρίζει τους “δικούς” της από τους “ξένους”. Εδώ ο Backman ξετυλίγει μια ιστορία που μιλά για τη φιλία, το θυμό, την τοξικότητα, και το θάρρος που χρειάζεται για να πεις την αλήθεια, όταν όλοι γύρω σου προτιμούν τη σιωπή.
Είναι ένα βιβλίο που καταπιάνεται με σκληρά και δύσκολα ζητήματα, bullying, σεξουαλική βία, κοινωνική πίεση, χωρίς να τα εξωραΐζει και να τα κάνει πιο εύκολα από ό,τι είναι. Και αυτό ακριβώς, κατά τη γνώμη μου, είναι που χρειαζόμαστε. Ιστορίες που δε μας προστατεύουν από την πραγματικότητα, αλλά μας δείχνουν ότι αυτή μπορεί να αλλάξει, αν κάποιος τολμήσει να μιλήσει.
Το Μπιέρνσταντ έχει δύο ακόμα βιβλία, το Μπιέρνσταντ Εναντίον Όλων και το Οι Νικητές, που πρόσφατα κυκλοφόρησε μεταφρασμένο από τις εκδόσεις Κέδρος.
Αν τελειώσεις με τα παραπάνω και θελήσεις κάτι ακόμα – που θα θέλεις, είμαι σίγουρη! – ο Fredrik Backman έχει αρκετές ακόμη ιστορίες να σου χαρίσει.
Το “Ένας Άντρας που Λέγεται Ούβε” είναι το βιβλίο που συνήθως συστήνεται ως ιδανική “είσοδος” στον κόσμο του Backman. Ίσως σου είναι οικείο, καθώς η ταινία A Man Called Otto με τον Tom Hanks είναι βασισμένη ακριβώς σε αυτό. Ένας μοναχικός, δύστροπος άντρας αναγκάζεται, σχεδόν παρά τη θέλησή του, να ξαναβρεί τη θέση του ανάμεσα στους ανθρώπους. Είναι από εκείνες τις ιστορίες που ξεκινούν ήρεμα και τρυφερά, συνεχίζονται με γέλιο και καταλήγουν να σε συγκινούν πολύ περισσότερο απ’ όσο περίμενες.
Τέλος, το “Οι Φίλοι Μου”, το πιο πρόσφατο βιβλίο του, είναι μια εξερεύνηση της έννοιας της φιλίας, της νεανικής ηλικίας και του τι σημαίνει να επιλέγεις συνειδητά τους ανθρώπους που θέλεις κοντά σου. Έχει διαφορετικό τόνο από τα υπόλοιπα, πιο ανάλαφρο και νοσταλγικό, και είναι η δική μου επόμενη ανάγνωση.
Κάθε φορά που κλείνω ένα βιβλίο του, νιώθω ότι έχω γνωρίσει κάποιον, όχι απλά ότι έχω διαβάσει μια ιστορία. Νιώθω επίσης λίγο πιο διαλλακτική απέναντι στους ανθρώπους γύρω μου. Γιατί ο Backman έχει αυτή την ικανότητα να σου υπενθυμίζει ότι ο καθένας κουβαλά κάτι που δε φαίνεται με την πρώτη ματιά, και πως η ζωή αξίζει λίγη περισσότερη υπομονή και καλοσύνη. Ίσως γι’ αυτό τα βιβλία του έχουν μεταφραστεί σε δεκάδες γλώσσες και συνεχίζουν να συγκινούν ανθρώπους κάθε ηλικίας σε ολόκληρο τον κόσμο.
Αυτό το καλοκαίρι ανάμεσα στις βουτιές, τις παραλίες και τα παγωτά, δώσε στον εαυτό σου την ευκαιρία να τον ανακαλύψεις.
Καλές αναγνώσεις!
