«Σκέψου θετικά»
«Όλα θα πάνε καλά»
«Μην το σκέφτεσαι τόσο»
Πρόκειται για φράσεις που ακούμε σχεδόν καθημερινά, συχνά με καλή πρόθεση. Ωστόσο, τι συμβαίνει όταν η συνεχής απαίτηση για αισιοδοξία μάς κάνει να νιώθουμε ότι δεν επιτρέπεται να λυπηθούμε, να θυμώσουμε ή να φοβηθούμε; Σε μια εποχή που η θετική σκέψη προβάλλεται ως απάντηση σε κάθε δυσκολία, ολοένα και περισσότερο γίνεται λόγος για την τοξική θετικότητα: την πίεση να δείχνουμε πάντα καλά, ακόμη κι όταν δεν είμαστε.
Και το ερώτημα είναι το εξής: έχουμε δικαίωμα να μην είμαστε καλά;
Τι είναι η θετική τοξικότητα;
Η αισιοδοξία, η ελπίδα και η πίστη ότι οι δύσκολες καταστάσεις μπορούν να ξεπεραστούν, βοηθούν στη διαχείριση του άγχους και της ματαιοδοξίας. Ωστόσο, όταν η θετικότητα μετατρέπεται σε υποχρέωση και δεν αφήνει χώρο για την έκφραση δυσάρεστων συναισθημάτων, μπορεί να γίνει επιβλαβής.
Η τοξική θετικότητα είναι η επιμονή στη θετική σκέψη, ακόμη και σε καταστάσεις που προκαλούν πόνο, απώλεια ή απογοήτευση. Πρόκειται για την τάση να αγνοούμε, να υποβαθμίζουμε ή να καταπιέζουμε συναισθήματα όπως η λύπη, ο θυμός, ο φόβος ή η απογοήτευση, επειδή θεωρούνται «αρνητικά».
Να βάζουμε τα αρνητικά συναισθήματα, συνεχώς, κάτω από το χαλάκι με γρήγορες κινήσεις, λέγοντας “ΟΚ, δεν έγινε κάτι”. Να αρνείσαι να δεχτείς τα άσχημες σκέψεις και καταστάσεις.
Πότε η θετικότητα γίνεται τοξική;
Η θετική σκέψη συμβάλει στην ψυχική ανθεκτικότητα, αναμφίβολα, να μην παρερμηνευτεί αυτό. Η θετικότητα γίνεται τοξική όταν χρησιμοποιείται για να ακυρώσει την πραγματικότητα ή τα συναισθήματα ενός ανθρώπου. Αντί να αναγνωρίζουμε ότι κάποιος περνά μια δύσκολη περίοδο, σπεύδουμε να τον παροτρύνουμε να «σκεφτεί θετικά». Με αυτόν τον τρόπο, το μήνυμα που λαμβάνει είναι ότι δεν έχει το δικαίωμα να νιώθει όπως πραγματικά αισθάνεται. Ότι είναι λάθος να στεναχωριέσαι, ότι κακώς νιώθεις την σοβαρότητα και την απογοήτευση να σε βαραίνει.
Η αισιοδοξία δεν σημαίνει ότι αγνοούμε τον πόνο. Αντίθετα, η υγιής θετικότητα αναγνωρίζει πρώτα τη δυσκολία και στη συνέχεια αναζητά τρόπους αντιμετώπισής της. Η τοξική θετικότητα, όμως, παρακάμπτει το πρώτο βήμα, απαιτώντας από τον άνθρωπο να είναι καλά, ακόμη κι όταν δεν είναι.
Τι είναι η υγιής θετικότητα;
Η υγιής θετικότητα δεν σημαίνει ότι αγνοούμε τις δυσκολίες ή προσποιούμαστε πως όλα είναι καλά. Βασίζεται σε αποδοχή της πραγματικότητας και όλων των συναισθημάτων που τη συνοδεύουν. Αναγνωρίζει ότι η λύπη, ο θυμός, ο φόβος και η απογοήτευση αποτελούν φυσιολογικές ανθρώπινες αντιδράσεις και μπορούν να συνυπάρχουν με την ελπίδα και την αισιοδοξία.
Πιο συγκεκριμένα, η υγιής θετικότητα δεν μας ζητά να είμαστε συνεχώς χαρούμενοι. Μας ενθαρρύνει να αποδεχόμαστε όσα νιώθουμε, χωρίς ενοχές και να αναζητούμε τρόπους να διαχειριστούμε τις δυσκολίες με ρεαλισμό και ανθεκτικότητα.
Είναι προτιμότερο να πούμε “καταλαβαίνω ότι περνάς δύσκολα και πιστεύω ότι θα τα καταφέρεις”, από “σκέψου θετικά, μην νιώθεις έτσι”.
Μήπως η θετικότητα μας κάνει να νιώθουμε ενοχές;
Η τοξική θετικότητα μπορεί να δημιουργήσει ενοχές, καθώς καλλιεργεί την αντίληψη ότι τα δυσάρεστα συναισθήματα είναι ανεπιθύμητα ή αποτελούν ένδειξη αδυναμίας.
Όταν κάποιος ακούει συνεχώς ότι πρέπει να είναι αισιόδοξος, να χαμογελά, είναι πιθανό να αρχίσει να νιώθει ενοχές κάθε φορά που βιώνει λύπη, θυμό ή άγχος. Όταν η κοινωνία προβάλλει τη συνεχή αισιοδοξία ως τη μοναδική αποδεκτή στάση ζωής, πολλοί άνθρωποι αρχίζουν να αισθάνονται ενοχές επειδή δεν είναι πάντα χαρούμενοι ή δυνατοί. Έτσι, εκτός από τη δυσκολία που ήδη βιώνουν, καλούνται να διαχειριστούν και την ενοχή ότι «δεν είναι αρκετά θετικοί».
Έχουμε τελικά δικαίωμα να μην είμαστε καλά;
Άκου εδώ, ΝΑΙ, έχουμε το δικαίωμα να μην είμαστε καλά! Όχι μόνο έχουμε δικαίωμα, αλλά είναι και απολύτως ανθρώπινο να μην είμαστε πάντα καλά. Η λύπη, ο φόβος, ο θυμός και η απογοήτευση δεν αποτελούν σημάδια αδυναμίας ή αποτυχίας, είναι φυσιολογικές αντιδράσεις απέναντι στις προκλήσεις της ζωής.
Η θετικότητα είναι πολύτιμη όταν μας δίνει ελπίδα. Γίνεται όμως τοξική όταν μας κάνει να πιστεύουμε ότι δεν επιτρέπεται να νιώσουμε πόνο. Ίσως, τελικά, η πραγματική δύναμη να μην κρύβεται στο να δείχνουμε διαρκώς αισιόδοξοι, αλλά στο να αναγνωρίζουμε και να αποδεχόμαστε όσα πραγματικά νιώθουμε.
Η αισιοδοξία έχει αξία όταν συνυπάρχει με την αποδοχή της πραγματικότητας. Το να επιτρέπουμε στον εαυτό μας να λυπάται, να φοβάται ή να απογοητεύεται δεν μας κάνει αδύναμους, μας κάνει ανθρώπους. Η ζωή δεν είναι μόνο χαρές και επιτυχίες! Έχουμε δικαίωμα να μην είμαστε καλά, να ζητάμε στήριξη και να εκφράζουμε τα συναισθήματά μας χωρίς ενοχές. Άλλωστε, η αποδοχή της ανθρώπινης ευαλωτότητας δεν είναι ένδειξη αδυναμίας, αλλά το πρώτο βήμα προς την ουσιαστική ψυχική ανθεκτικότητα.
Τα λέμε στο επόμενο,
Yianlee_
