Μία ταινία animation με οικολογική συνείδηση, κοινωνικό μήνυμα και…χωρίς καθόλου διαλόγους. Αυτή η ιδιαιτερότητα κάνει παγκοσμίου φήμης την ταινία «Flow: η γάτα που δεν φοβόταν το νερό» του Λετονού σκηνοθέτη Gints Zilbalodis. Η ταινία προβλήθηκε το 2024 και απέσπασε πολύ καλές κριτικές, καθώς και την Χρυσή Σφαίρα Καλύτερης Ταινίας Κινουμένων Σχεδίων. Στην πραγματικότητα σάρωσε και στο Φεστιβάλ του Annecy (2024) και στις Νύχτες Πρεμιέρας της Αθήνας. Το σημαντικότερο είναι ότι κέρδισε το Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας Κινουμένων Σχεδίων στην 97η απονομή των βραβείων (Μάρτιος 2025), έναντι των ταινιών μεγαθήριων της Disney και Pixar.
Τι συμβαίνει στο Flow;
Η ιστορία διαδραματίζεται σε έναν κόσμο που μοιάζει μετα-αποκαλυπτικός, όπου οι άνθρωποι έχουν εξαφανιστεί. Κεντρικός ήρωας είναι ένας μοναχικός μαύρος γάτος, που ζει σε ένα δάσος γεμάτο από περίεργα γλυπτά γάτας. Οταν μια βιβλική πλημμύρα αρχίζει να καταπίνει τα πάντα, ο γάτος –που τρέμει το νερό– αναγκάζεται να βρει καταφύγιο σε μια μικρή βάρκα. Η περιπέτεια συνεχίζεται με την γνωριμία ενός ζεν καπιμπάρα, ενός παιχνιδιάρικου λαμπραντόρ, ενός κλεπτομανή λεμούριου και ενός πληγωμένου πτηνού. Δεν είναι απλώς μια ιστορία επιβίωσης, αλλά μια βαθιά συναισθηματική εμπειρία που καθήλωσε το κοινό παγκοσμίως το 2024.
Συμβολισμοί στην ταινία Flow.
Όπως καταλαβαίνετε δεν είναι μόνο η αφήγηση που έκαναν κάθε θεατή να δακρύσει και να σφίξει στην αγκαλιά το κατοικίδιο του. Το Flow είναι μια σπάνια περίπτωση ταινίας που λειτουργεί σε δύο ταχύτητες: ως μια πανέμορφη περιπέτεια επιβίωσης για τα μικρά παιδιά και ως μια βαθιά υπαρξιακή αλληγορία για τους ενήλικες. Θα καταλάβετε τι εννοώ! Το κάθε ζώο αντιπροσωπεύει μια διαφορετική ανθρώπινη στάση απέναντι στη ζωή και την κρίση.
Ο Μαύρος Γάτος: Συμβολίζει την ανεξαρτησία, την μοναξιά και την ατομικότητα. Θυμίζει κάθε άτομο που αρνείται κάθε βοήθεια, αλλά κατά βάθος την χρειάζεται. Θυμίζει επίσης, τον καθένα από εμάς που φοβάται το «μαζί». Η διαδρομή του γάτου είναι η μετάβαση από τον εγωισμό στην εμπιστοσύνη.
Το Καπιμπάρα: Είναι το σύμβολο της αποδοχής. Δεν πανικοβάλλεται από τις προκλήσεις της ζωής, είναι αυτό που λέμε «ζεν». Παράλληλα δεν κρίνει και προσφέρει χώρο σε όλους, δεν φοβάται να εμπιστευτεί το σύνολο. Αντιπροσωπεύει την ψυχραιμία που απαιτείται σε περιόδους μεγάλων αλλαγών.
Το Λαμπραντόρ: Συμβολίζει την κοινωνικότητα. Η στάση του θυμίζει την σημασία της αθωότητας και την ανάγκη να ανήκει κάπου. Παρά την καταστροφή γύρω του, εκείνος θέλει απλώς να παίξει και να είναι μέλος μιας ομάδας. Είναι ο «συνδετικός κρίκος» που ενώνει τα υπόλοιπα ζώα.
Ο Λεμούριος: Συμβολίζει την προσκόλληση στα αντικείμενα. Μαζεύει άχρηστα ανθρώπινα πράγματα στη βάρκα, αρνούμενος να καταλάβει ότι σε μια καταστροφή, τα υλικά δεν έχουν καμία αξία. Στην πορεία της ταινίας μαθαίνει να μοιράζεται.
Το Πουλί: Συμβολίζει το πόσο ευάλωτοι είμαστε και την ανάγκη για προστασία. Παρόλο που είναι πουλί (θα μπορούσε να είναι ελεύθερο), είναι πληγωμένο και καθηλωμένο στη βάρκα, θυμίζοντας ότι όλοι χρειαζόμαστε βοήθεια κάποια στιγμή.
Σαν να μην έφταναν όλοι αυτοί οι συμβολισμοί, η ταινία διέπεται από τρία βασικά στοιχεία που την κάνουν να ξεχωρίζει. Η ταινία δεν έχει ούτε μία λέξη. Αυτό δεν είναι απλώς ένα κινηματογραφικό «τρικ», αλλά μια καλλιτεχνική επιλογή που καθιστά την ταινία παγκόσμια (δεν χρειάζεται μετάφραση). Αναγκάζει τον θεατή να προσέξει τις μικρές κινήσεις (τα αυτιά της γάτας που κουνιούνται, την ανάσα του σκύλου), να τις ερμηνεύσει μόνος του, δημιουργώντας μια τρομερή σύνδεση με τα ζώα -σου είπα θα κλαις αγκαλιά με το κατοικίδιο σου- μαθαίνοντας την ενσυναίσθηση.
Ειδικότερα, σού δίνεται η ικανότητα να αισθανθείς τα συναισθήματα και για λίγο να φανταστείς πως μπορεί να νιώσει ο γάτος που στέκεται μόνος του, ή το πουλί που δεν μπορεί να πετάξει. Δεν σε βοηθά κανένας υπότιτλος και καμία λεζάντα.
Στις περισσότερες ταινίες (π.χ. Disney), τα ζώα μιλάνε, γελάνε ή συμπεριφέρονται σαν άνθρωποι. Στο Flow, τα ζώα συμπεριφέρονται 100% ως ζώα. Η γάτα νιαουρίζει, γλείφεται και τρομάζει όπως μια πραγματική γάτα. Αυτός ο ρεαλισμός κάνει τον κίνδυνο της πλημμύρας να φαίνεται πολύ πιο αληθινός και τρομακτικός.
Αντί για τα κλασικά, σταθερά πλάνα των κινουμένων σχεδίων, ο σκηνοθέτης Gints Zilbalodis χρησιμοποιεί μια κάμερα που μοιάζει να την κρατάει άνθρωπος (handheld style). Η κάμερα τρέχει δίπλα στη γάτα, κουνιέται όταν φυσάει, βουτάει στο νερό. Αυτό δίνει την αίσθηση ενός ντοκιμαντέρ μέσα σε έναν φανταστικό κόσμο. Να τονίσω ότι δεν χρησιμοποιήθηκαν υψηλές τεχνολογίες και CGI. Τα «γραφικά» δημιουργήθηκαν από μια μικρή ομάδα με το δωρεάν πρόγραμμα Blender. Η ταινία απέδειξε ότι η φαντασία και η ατμόσφαιρα υπερνικούν τα εκατομμύρια δολάρια των μεγάλων στούντιο.
Είναι μια σπάνια κινηματογραφική εμπειρία που δεν χρειάζεται λέξεις για να σου ραγίσει την καρδιά και μετά να την “κολλήσει” ξανά.
Τα λέμε στο επόμενο,
Yianlee_
