Το μυστήριο έχει μία μαγεία στην ανάγνωση του. Είναι σαν ένα παιχνίδι, στο οποίο προσπαθείς να λύσεις τον γρίφο, να διαβάσεις πίσω από τις λέξεις και να συνδυάσεις στοιχεία που στην αρχή μοιάζουν ασήμαντα. Υπάρχουν, βέβαια, και εκείνοι που προτιμούν απλώς να απολαμβάνουν την ιστορία και να περιμένουν την τελική αποκάλυψη. Όταν όμως διαβάζεις Agatha Christie, υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να ξεκινήσεις αποφασισμένος να βρεις τον δολοφόνο και τελικά να παραδεχτείς ότι σε ξεγέλασε. Στο μεταξύ, θα έχεις κατηγορήσει σχεδόν όλους τους χαρακτήρες και θα έχεις αλλάξει γνώμη τουλάχιστον δύο ή τρεις φορές.
Αν έχεις διαβάσει έστω και ένα βιβλίο της, ξέρεις πόσο εύκολο είναι να αρχίσεις να υποψιάζεσαι τους πάντες. Τη συμπαθητική ηλικιωμένη γειτόνισσα, τον ευγενικό οικοδεσπότη, ακόμη και τον χαρακτήρα που εμφανίστηκε για δύο σελίδες και μετά εξαφανίστηκε. Και πάνω που πιστεύεις ότι έχεις καταλάβει τι συμβαίνει, η Christie τα ανατρέπει όλα και βρίσκει έναν τρόπο να σου αποδείξει ότι μάλλον δεν είσαι τόσο παρατηρητικός όσο νόμιζες.
Δεν είναι τυχαίο ότι, περισσότερο από έναν αιώνα μετά την κυκλοφορία του πρώτου της μυθιστορήματος, τα βιβλία της εξακολουθούν να διαβάζονται σε όλο τον κόσμο. Η Christie ήξερε να παίρνει μια φαινομενικά συνηθισμένη κατάσταση, όπως ένα οικογενειακό τραπέζι, μια επίσκεψη σε εξοχικό ή ένα ταξίδι με τρένο, και να τη μετατρέπει σε μια υπόθεση όπου κανείς δεν είναι υπεράνω υποψίας.
Ποια ήταν, όμως, η γυναίκα πίσω από μερικά από τα πιο διάσημα μυστήρια της λογοτεχνίας;
Ποια ήταν η Agatha Christie;
Η Agatha Christie γεννήθηκε το 1890 στο Torquay της Αγγλίας και εξελίχθηκε σε μία από τις πιο πολυδιαβασμένες συγγραφείς όλων των εποχών. Έγραψε 66 αστυνομικά μυθιστορήματα και 14 συλλογές διηγημάτων, ενώ δημιούργησε δύο από τους πιο διάσημους χαρακτήρες της αστυνομικής λογοτεχνίας, τον Ηρακλή Πουαρό και τη Μις Μαρπλ.
Η Christie μεγάλωσε σε μια οικογένεια που της έδωσε αρκετή ελευθερία να καλλιεργήσει τη φαντασία της. Πέρασε μεγάλο μέρος των παιδικών της χρόνων στο Ashfield, και έμαθε να διαβάζει από πολύ μικρή ηλικία. Αργότερα σπούδασε για ένα διάστημα στο Παρίσι, ενώ είχε ήδη αρχίσει να γράφει. Η πορεία της προς την επιτυχία, ωστόσο, δεν ήταν τόσο εύκολη. Το πρώτο της αστυνομικό μυθιστόρημα απορρίφθηκε από αρκετούς εκδότες πριν βρει τελικά τον δρόμο προς την έκδοση.
Σημαντικό ρόλο στη συγγραφική της πορεία έπαιξαν και οι εμπειρίες της κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Αρχικά εργάστηκε ως εθελόντρια νοσοκόμα και στη συνέχεια στο φαρμακείο ενός νοσοκομείου, όπου απέκτησε γνώσεις για τα φάρμακα και τις δηλητηριώδεις ουσίες. Δεν είναι λοιπόν περίεργο που στα βιβλία της τα δηλητήρια εμφανίζονται τόσο συχνά και περιγράφονται με αξιοσημείωτη ακρίβεια.
Το πρώτο της αστυνομικό μυθιστόρημα, Η μυστηριώδης υπόθεση στο Στάιλς, εκδόθηκε το 1920 στις Ηνωμένες Πολιτείες και το 1921 στη Βρετανία. Ήταν επίσης η πρώτη εμφάνιση του Ηρακλή Πουαρό, ο οποίος έμελλε να γίνει ένας από τους πιο αγαπημένους ντετέκτιβ της λογοτεχνίας.
Η ζωή της, όμως, δεν περιορίστηκε στη συγγραφή. Μετά το διαζύγιο της από τον πρώτο της σύζυγο, ταξίδεψε στη Μέση Ανατολή και το 1930 παντρεύτηκε τον αρχαιολόγο Max Mallowan. Τον συνόδευε συχνά σε αρχαιολογικές αποστολές, κυρίως στη Συρία και το Ιράκ, και τα ταξίδια αυτά επηρέασαν αρκετές από τις ιστορίες της.
Από εκεί και πέρα, η Christie συνέχισε να γράφει ιστορίες που καθόρισαν σε μεγάλο βαθμό την αστυνομική λογοτεχνία. Αν λοιπόν αναρωτιόσουν από πού προέκυπτε η έμπνευση για ορισμένα από τα πιο ιδιαίτερα σκηνικά των βιβλίων της, η απάντηση βρίσκεται εν μέρει στις δικές της εμπειρίες. Υπήρξε, όμως, και μια περίοδος της ζωής της κατά την οποία η ίδια βρέθηκε στο επίκεντρο ενός πραγματικού μυστηρίου.
Η μυστηριώδης εξαφάνιση
Το 1926 ήταν μια δύσκολη χρονιά για την Agatha Christie. Τον Απρίλιο έχασε η μητέρα της, ενώ ο γάμος της με τον πρώτο της σύζυγο, Archie Christie, περνούσε σοβαρή κρίση. Το Δεκέμβριο της ίδιας χρονιάς, η συγγραφέας εξαφανίστηκε. Το αυτοκίνητο της βρέθηκε εγκαταλελειμμένο και ξεκίνησε μια μεγάλη επιχείρηση αναζήτησης. Η υπόθεση πήρε τεράστια δημοσιότητα, με τις εφημερίδες να δημοσιεύουν διάφορα σενάρια για το τι μπορεί να είχε συμβεί.
Έντεκα ημέρες αργότερα, στις 14 Δεκεμβρίου 1926, εντοπίστηκε σε ξενοδοχείο στο Harrogate της Αγγλίας. Το τι ακριβώς συνέβη εκείνες τις ημέρες δεν έχει αποσαφηνιστεί πλήρως. Έχουν διατυπωθεί διάφορες θεωρίες για την εξαφάνιση της, όμως δεν υπάρχει μία εξήγηση που να έχει επιβεβαιωθεί οριστικά.
Και κάπως έτσι, η γυναίκα που είχε αρχίσει να γίνεται γνωστή για τα αστυνομικά της μυθιστορήματα βρέθηκε ξαφνικά στο επίκεντρο μιας υπόθεσης που απασχόλησε ολόκληρη τη χώρα.
Γιατί εξακολουθούμε να διαβάζουμε Agatha Christie;
Ένα από τα μεγαλύτερα ταλέντα της Christie ήταν ότι μπορούσε να δημιουργήσει αγωνία χωρίς να βασίζεται στη συνεχή δράση. Της αρκούσαν λίγοι χαρακτήρες, ένα έγκλημα και μια σειρά από στοιχεία που, με την πρώτη ματιά, δε φαίνονταν ιδιαίτερα σημαντικά.
Το ενδιαφέρον βρίσκεται κυρίως στον τρόπο με τον οποίο χειρίζεται τις υποψίες μας. Μόλις αρχίσουμε να πιστεύουμε ότι κάποιος είναι ένοχος, εμφανίζεται μια νέα πληροφορία που μας κάνει να αμφιβάλλουμε. Κι όταν αποφασίσουμε ότι ένας χαρακτήρας είναι αθώος, συνήθως έχουμε ήδη αρχίσει να αγνοούμε κάτι που θα έπρεπε να μας προβληματίζει.
Παράλληλα, η Christie ήξερε ότι ένα καλό αστυνομικό μυθιστόρημα δε χρειάζεται μόνο έναν έξυπνο μεν, περίπλοκo δε, γρίφο. Η επιτυχία του χρειάζεται ανθρώπους με κίνητρα, αντιπάθειες, φόβους και πράγματα που δε θέλουν να αποκαλυφθούν. Δηλαδή, χαρακτήρες με υπόσταση, με ένα συγκεκριμένο προφίλ, και όχι μόνο ένα όνομα. Έτσι, ο αναγνώστης δεν περιμένει απλώς να του δοθεί η λύση. Προσπαθεί να ενώσει μόνος του τα κομμάτια της ιστορίας. Και κάπου εκεί αρχίζει το πραγματικό παιχνίδι.
3 βιβλία της Agatha Christie που αξίζει να διαβάσεις
Και δεν έμεινε κανένας (And Then There Were None)
Δέκα άνθρωποι φτάνουν σε ένα απομονωμένο νησί, έχοντας λάβει πρόσκληση από έναν οικοδεσπότη που δεν εμφανίζεται ποτέ. Σύντομα, μια μυστηριώδης φωνή τούς κατηγορεί για εγκλήματα του παρελθόντος και ένας από τους καλεσμένους πεθαίνει. Από εκείνη τη στιγμή, η κατάσταση γίνεται όλο και πιο τρομακτική. Κανείς δεν μπορεί να φύγει από το νησί και οι επιζώντες συνειδητοποιούν ότι ο δολοφόνος βρίσκεται πιθανότατα ανάμεσα τους.
Το Και δεν έμεινε κανένας είναι ένα από τα πιο καθηλωτικά βιβλία της Christie, κυρίως επειδή η αίσθηση ασφάλειας εξαφανίζεται σχεδόν αμέσως. Δεν υπάρχει ο Πουαρό ή η Μις Μαρπλ για να αναλάβει την έρευνα. Οι χαρακτήρες πρέπει να καταλάβουν μόνοι τους τι συμβαίνει, την ώρα που ο φόβος και η καχυποψία αρχίζουν να επηρεάζουν κάθε τους απόφαση. Αν σου αρέσουν τα κλειστοφοβικά μυστήρια, όπου κάθε χαρακτήρας είναι πιθανός ύποπτος και η αγωνία μεγαλώνει από σελίδα σε σελίδα, είναι μια εξαιρετική επιλογή.
Η δολοφονία του Ρότζερ Άκροϊντ (The Murder of Roger Ackroyd)
Σε ένα ήσυχο αγγλικό χωριό, ο εύπορος Ρότζερ Άκροϊντ βρίσκεται δολοφονημένος στο σπίτι του. Ο Ηρακλής Πουαρό, που έχει εγκατασταθεί στην περιοχή με σκοπό να αποσυρθεί από την ενεργό δράση, καλείται να εξιχνιάσει την υπόθεση.
Μέχρι εδώ, όλα μοιάζουν με ένα κλασικό αστυνομικό μυστήριο. Μόνο που η Δολοφονία του Ρότζερ Άκροϊντ είναι ένα από τα πιο ευρηματικά βιβλία της Christie. Ο λόγος δεν είναι μόνο η λύση της υπόθεσης, αλλά ο τρόπος με τον οποίο η συγγραφέας χειρίζεται την αφήγηση και όσα θεωρούμε δεδομένα καθώς διαβάζουμε. Είναι επίσης από εκείνα τα βιβλία για τα οποία καλό είναι να μη γνωρίζεις σχεδόν τίποτα πριν ξεκινήσεις. Θα αρκεστώ λοιπόν σε αυτή τη συμβουλή. Διάβαζε προσεκτικά και μην εμπιστεύεσαι τόσο εύκολα τα συμπεράσματά σου.
Φόνος στο πρεσβυτέριο (The Murder at the Vicarage)
Σε ένα ήσυχο αγγλικό χωριό, ένας αντιπαθής συνταγματάρχης βρίσκεται δολοφονημένος μέσα στο πρεσβυτέριο. Οι ύποπτοι δεν είναι λίγοι και, όπως αποδεικνύεται, αρκετοί κάτοικοι είχαν λόγους να θέλουν τον θάνατό του.
Εδώ γνωρίζουμε τη Μις Μαρπλ στην πρώτη της εμφάνιση σε μυθιστόρημα. Σε αντίθεση με τον Πουαρό, η Μις Μαρπλ δε χρειάζεται να εντυπωσιάσει κανέναν με τις μεθόδους της. Παρατηρεί τους ανθρώπους, θυμάται τις συμπεριφορές τους και αναγνωρίζει μοτίβα που οι υπόλοιποι αγνοούν. Και το γεγονός ότι η ιστορία διαδραματίζεται σε μια μικρή κοινότητα κάνει την υπόθεση ακόμη πιο ενδιαφέρουσα. Όλοι γνωρίζονται μεταξύ τους, όλοι έχουν άποψη για τους άλλους και σχεδόν κανείς δεν ξέρει όλη την αλήθεια.
Το Φόνος στο πρεσβυτέριο είναι ιδανικό αν θέλεις να γνωρίσεις μια διαφορετική πλευρά της Christie. Λιγότερο θεαματική από τις υποθέσεις του Πουαρό, αλλά εξίσου απολαυστική στο πώς αποκαλύπτει όσα κρύβονται πίσω από τις καθημερινές σχέσεις.
Τελικά, ποιος είναι ο δολοφόνος;
Αυτό είναι το ερώτημα που σε ακολουθεί σε κάθε βιβλίο της Agatha Christie. Και όσο περισσότερα διαβάζεις, τόσο περισσότερο πιστεύεις ότι έχεις μάθει τα κόλπα της. Μέχρι να ξεκινήσεις το επόμενο και να ανακαλύψεις ότι, για άλλη μια φορά, έχεις κατηγορήσει το λάθος άνθρωπο. Ίσως αυτός να είναι και ο λόγος που τα βιβλία της παραμένουν τόσο απολαυστικά.
Δεν έχει σημασία μόνο η τελική αποκάλυψη, αλλά όλη η διαδρομή μέχρι να φτάσεις εκεί.
