Ο κάθε άνθρωπος ανά τον κόσμο έχει στο μυαλό του τα δικά του έθιμα τα Χριστούγεννα. Για έναν Έλληνα το στόλισμα ενός καραβιού ή ενός δέντρου, τα κάλαντα από σπίτι σε σπίτι, η παρασκευή Χριστόψωμου, μελομακάρονων και κουραμπιέδων αλλά και η παρασκευή βασιλόπιτας για την Πρωτοχρονιά είναι μερικά από τα έθιμα που ακολουθούνται μέσα στα χρόνια. Πώς αντιλαμβάνονται οι άνθρωποι τον εορτασμό των Χριστουγέννων στην ”Γηραιά Ήπειρο” ή αλλιώς Ευρώπη;
Πρώτη στάση στη γειτονική Ιταλία
Η περίοδος εορτασμού στην Ιταλία ξεκινάει στις 8 Δεκεμβρίου και ολοκληρώνεται στις 6 Ιανουαρίου. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου οι Ιταλοί στολίζουν τα σπίτια τους με χριστουγεννιάτικα δέντρα, φάτνες κι άλλα χριστουγεννιάτικα διακοσμητικά. Σημαντικό σύμβολο των Χριστουγέννων στη γειτονική χώρα είναι ο στολισμός της φάτνης, που αναπαριστά τη δημιουργία της πρώτης γέννησης από τον Άγιο Φραγκίσκο της Ασίζης.
Τα δώρα τα φέρνει ο Babbo Natale ή η Befana. Ο πρώτος χαρακτηρίζεται ως Ιταλός Άγιος Βασίλης, ενώ η δεύτερη ως μία καλή γριούλα, που επισκέπτεται τα παιδιά τη νύχτα των Θεοφανίων.
Συνεχίζουμε το ταξίδι στην άλλη άκρη της Ευρώπης, στην Ισπανία.
Στις 8 Δεκεμβρίου ξεκινάει η Imnaculada, η θρησκευτική γιορτή που σηματοδοτεί την έναρξη των Χριστουγέννων. Μουσικά πανεπιστημιακά συγκροτήματα συγκεντρώνονται γύρω από το άγαλμα της Παναγίας Imnaculada στην Plaza del Triunfo και με παραδοσιακές στολές τραγουδούν παραδοσιακά χριστουγεννιάτικα τραγούδια.
Η δωδεκάτη Δεκεμβρίου είναι μία ξεχωριστή μέρα για τους νέους. Δεδομένου ότι οι μαθητές είναι μακριά από τους φίλους τους την περίοδο των εορτών, μαζεύονται εκείνη τη μέρα στην Plaza Mayor για μια πρόωρη γιορτή της Πρωτοχρονιάς.
Στις 13 Δεκεμβρίου εορτάζεται η El Dia de Santa Lucia, η προστάτιδα των τυφλών. Όλος ο κόσμος γίνεται ένα και τραγουδά χριστουγεννιάτικα κάλαντα στους δρόμους. Είναι ένα έθιμο επηρεασμένο από τις σκανδιναβικές χώρες και γι’ αυτό στο φεστιβάλ συμμετέχουν και Σκανδιναβοί.
Nächste Haltung – Επόμενη στάση Γερμανία
Στις 6 Δεκεμβρίου γιορτάζεται ο Άγιος Νικόλαος, που αντιστοιχεί με τον Άγιο Βασίλειο ως προς το έθιμο των δώρων. Ο Άγιος Νικόλαος, λοιπόν, φέρνει δώρα στα καλά παιδιά, αλλά κι ένα δέμα βέργες για τα άτακτα παιδιά.
Μεγάλο βάρος δίνεται στη χριστουγεννιάτικη διακόσμηση, δίνοντας βάση στο πιο γνωστό διακοσμητικό έθιμο, το λεγόμενο Adventskranz. Πρόκειται για ένα κηροπήγιο από κλαδιά ελάτου που είναι πλεγμένα έτσι ώστε να σχηματίζουν ένα στεφάνι. Στο στεφάνι απάνω είναι τέσσερις θέσεις με κεριά, που συμβολίζουν τις τέσσερις τελευταίες εβδομάδες πριν τα Χριστούγεννα.
Κάθε Κυριακή ανάβουν ένα κερί παραπάνω, μετρώντας αντίστροφα τον χρόνο που απομένει για τον ερχομό των Χριστουγέννων. Τέσσερις βδομάδες πριν τα Χριστούγεννα ανάβουν ένα κερί, την επόμενη εβδομάδα δύο, την μεθεπόμενη τρία, καταλήγοντας την τελευταία Κυριακή πριν τα Χριστούγεννα να ανάβουν τέσσερα κεριά.
Ένα άλλο έθιμο είναι το Χριστουγεννιάτικο ημερολόγιο, το λεγόμενο Adventskalender. Πρόκειται για ένα ημερολόγιο με 24 θέσεις αριθμημένες από το 1 μέχρι το 24 και συμβολίζουν τις ημέρες του Δεκεμβρίου πριν από τα Χριστούγεννα. Κάθε μέρα ανοίγουν το αντίστοιχο κουτάκι και βρίσκουν μια έκπληξη που μπορεί να είναι σοκολάτες και ζαχαρωτά.
Αμέσως μετά τα Χριστούγεννα συναντάμε το έθιμο των τριών μάγων. Από τις 27 Δεκεμβρίου μέχρι και τις 6 Ιανουαρίου, παιδάκια που είναι ντυμένα τρεις μάγοι πηγαίνουν από σπίτι σε σπίτι και τραγουδούν. Παριστάνουν τους τρεις μάγους που επιστρέφουν από την Βηθλεέμ. Όποιος ανοίξει την πόρτα τους δωρίζει γλυκά και ξηρούς καρπούς, ενώ δίνει λεφτά για τον έρανο που κάνουν.
Μετά την επιβλητική Γερμανία, κατευθυνόμαστε στην κομψή Γαλλία.
Οι προετοιμασίες των χριστουγεννιάτικων εορτών ξεκινούν στις 6 Δεκεμβρίου, την ημέρα του Αγίου Νικολάου. Το βασικό μέλημα πριν την ημέρα των Χριστουγέννων είναι η ανταλλαγή δώρων μεταξύ συγγενών και φίλων. Το κύριο σύμβολο των Γάλλων για τα Χριστούγεννα είναι το έλατο.
Πολύ λίγοι άνθρωποι γνωρίζουν ότι η παράδοση να διακοσμείται ένα χριστουγεννιάτικο δέντρο με γυάλινα παιχνίδια έχει γαλλικές ρίζες. Τα παλιότερα χρόνια τα χριστουγεννιάτικα δέντρα ήταν διακοσμημένα με μήλα. Ωστόσο, μια χρονιά, όταν υπήρξε πρόβλημα στην καλλιέργεια των φρούτων, αντικαταστάθηκαν με γυαλί.
Η τελευταία μας στάση είναι στις Σκανδιναβικές χώρες – Δανία, Νορβηγία, Σουηδία και Φινλανδία.
Τα Σκανδιναβικά Χριστούγεννα ”Jul”, τα οποία προέρχονται από τα αρχαία γεωργικά έθιμα του χειμώνα και της εποχής τη συγκομιδής.
- Στη Δανία την περίοδο πριν από τα Χριστούγεννα φτιάχνονται πολλά χειροποίητα διακοσμητικά στολίδια. Οι περισσότερες οικογένειες φτιάχνουν μόνες τους το παραδοσιακό Αλεξανδριανό στεφάνι με τέσσερα κεριά, που συμβολίζουν τις τέσσερις Κυριακές μέχρι την ημέρα των Χριστουγέννων. Ενώ η παραμονή των Χριστουγέννων γιορτάζεται μεταξύ συγγενών και φίλων. Ένα μεγάλο αμύγδαλο βρίσκεται στο δανέζικο γλυκό και όποιος το βρει ανταμείβεται με το «δώρο του αμύγδαλου».
- Στη Νορβηγία, ο Julenissen, ο Νορβηγός Άγιος Βασίλης, μαζί με τους βοηθούς του φέρνει δώρα και καλή τύχη στο σπίτι και στον στάβλο. Τη νύχτα των Χριστουγέννων τα παιδιά βάζουν μπολ με κουρκούτι από αλεύρι, σαν ανταμοιβή προς τον Julenissen που επισκέπτεται τα παιδιά της Νορβηγίας. Η ημέρα των Χριστουγέννων ονομάζεται Julbrod, κατά τη διάρκεια της οποίας ετοιμάζονται μέχρι και 60 διαφορετικά πιάτα για το τραπέζι των φίλων, των συγγενών και φυσικά της οικογένειας.
- Στη Σουηδία οι γιορτές αρχίζουν στις 13 Δεκεμβρίου με την ημέρα της Lucia (Βασίλισσα του Φωτός), που σύμφωνα με τον θρύλο, είναι η μεγαλύτερη νύχτα του χρόνου και άρα άνθρωποι και ζώα χρειάζονται περισσότερη τροφή. Στο σπίτι, η Lucia αντικατοπτρίζεται στο πρόσωπο της μεγαλύτερη κόρης της οικογένειας, όπου φοράει ένα μακρύ άσπρο φόρεμα κι ένα στέμμα με κεριά στα μαλλιά της. Το κορίτσι ξυπνάει τους γονείς της με το παραδοσιακό Ιταλικό τραγούδι «Santa Lucia», πηγαίνοντάς τους καφέ, κουλουράκια και glogg (ζεστό κρασί με μπαχαρικά). Την ημέρα των Χριστουγέννων, μετά το φαγητό, όλοι συγκεντρώνονται γύρω από το χριστουγεννιάτικο δέντρο για να ανοίξουν τα δώρα τους. Τα δώρα τα φέρνει ο Jultomten, ένα ξωτικό που μένει στη σοφίτα. Ο Jultomten προστατεύει την οικογένεια και το βιός της.
- Στη Φινλανδία η 24η Δεκεμβρίου είναι η σημαντικότερη ημέρα της περιόδου των Χριστουγέννων. Οι εορτασμοί αρχίζουν το μεσημέρι, οπότε σύμφωνα με τη μεσαιωνική παράδοση η ειρήνη των Χριστουγέννων καλείται να ξεπροβάλει με κάθε επισημότητα στη πόλη «Turku» της Φινλανδίας. Σύμφωνα με την παράδοσή τους, η μέρα αυτή είναι αφιερωμένη στη μνήμη των νεκρών και μια επίσκεψη στο νεκροταφείο την παραμονή των Χριστουγέννων αποτελεί πατροπαράδοτο έθιμο. Κατά τη διάρκεια εκείνης της νύχτας τα καλυμμένα από χιόνι νεκροταφεία μετατρέπονται σε εντυπωσιακές φωτεινές θάλασσες από κεριά.
