Nolan

Γεννημένος στις 30 Ιουλίου του 1970 στο Λονδίνο, ο Christopher Edward Nolan έμελλε να εξελιχθεί σε έναν από τους σημαντικότερος σκηνοθέτες του 21ου αιώνα. Απλώς δεν το γνώριζε ακόμη. 51 χρόνια και 11 ταινίες μετά θεωρείται πλέον ένας από τους μεγαλύτερους οραματιστές που έχουν υπάρξει στον χώρο της 7ης τέχνης.

Ο Nolan δεν σπούδασε σε σχολή κινηματογράφου αλλά ήξερε από τα  έντεκα έτη του πως η καρδιά του ανήκει στη σκηνοθεσία. Μέχρι σήμερα έχει γυρίσει έντεκα ταινίες από τις οποίες οι έξι έχουν ως μια εκ των κυρίων θεματικών τους τον χρόνο. Είναι πασιφανές ότι έχει λατρεία έως και εμμονή θα λέγαμε με αυτόν. Του αρέσει να δοκιμάζει τα όρια του χρόνου σε κάθε ταινία του όλο και περισσότερο με αποκορύφωμα φυσικά την τελευταία του ταινία, το Tenet. Τα φιλμ του, έχουν αποφέρει πάνω από 5 δισεκατομμύρια δολάρια κάνοντας τον έναν από τους πιο κερδοφόρους σκηνοθέτες παγκοσμίως. Θέλει πάντοτε οι ταινίες του να φαίνονται όσο το δυνατόν πιο ρεαλιστικές γίνεται. Γι’ αυτό και επιλέγει να χρησιμοποιεί όσο το δυνατόν περισσότερες φυσικές τοποθεσίες αποφεύγοντας τα γυρίσματα σε στούντιο. Επίσης, είναι από τους ελάχιστους σκηνοθέτες που σήμερα  επιλέγουν να γυρίζουν με αναλογικό και όχι ψηφιακό φιλμ, καθώς ακόμη και αν είναι πιο δύσκολο υπάρχει διαφορά στο αποτέλεσμα στη μεγάλη οθόνη.

Το ξεκίνημα της καριέρας του

Όλα ξεκίνησαν το 1998 οπότε και κυκλοφόρησε η πρώτη του ταινία. Σε πολλούς έχει αποτυπωθεί η εντύπωση πως πρώτη ταινία του Nolan είναι το Memento. Κι όμως το όνομα αυτής είναι Following. Ένα θρίλερ μυστηρίου με μπάτζετ μόλις 6 χιλιάδων δολαρίων που γυρίστηκε με μια κάμερα στο χέρι, κυριολεκτικά. Η ταινία αφορά έναν συγγραφέα ο οποίος ακολουθεί άγνωστους, ψάχνοντας έμπνευση για το βιβλίο του ώσπου γνωρίζει έναν ληστή. Σε αυτήν ο Nolan δείχνει τα πρώτα εντυπωσιακά δείγματα γραφής παίζοντας φυσικά με τον χρόνο της αφήγησης και το μυαλό μας. Αυτά τα καταφέρνει μεσα σε μόλις 1 ώρα και 9 λεπτά, όσο και διαρκεί η ταινία. Δεν μπορεί κανείς να πει ότι η συγκεκριμένη ταινία αποτελεί must watch, όπως οι περισσότερες του σκηνοθέτη. Ωστόσο, αν σας αρέσει το συγκεκριμένο είδος η μία ώρα θα περάσει χωρίς να το καταλάβετε.

Η πρώτη δημοσιότητα

Η δεύτερη ταινία του Nolan αποτελεί ουσιαστικά το ορόσημο της καριέρας του. Σήμανε το μεταβατικό στάδιο της καριέρας του, αφού από ένας φιλόδοξος σκηνοθέτης μετατράπηκε στο next big thing του αμερικανικού κινηματογράφου. Η ταινία αυτή φυσικά είναι το Memento. Η ιστορία ενός άνδρα με αμνησία ο οποίος προσπαθεί να ανακαλύψει ποιος δολοφόνησε τη γυναίκα του. Με τον Guy Pearce στον πρωταγωνιστικό ρόλο η ταινία, που κυκλοφόρησε το 2000, αποτελεί μια από τις καλύτερες του είδους της 21 χρόνια μετά. Ο λόγος; Όσες φορές και να τη δεις πάντοτε θα έχει το ίδιο ενδιαφέρον γιατί κάθε φορά  προσπαθείς να την κατανοήσεις σε μεγαλύτερο βαθμό. Χωρίς κάποια αξιοσημείωτη ερμηνεία, υπερβολές και green screen, το Memento σε κράτα απλά και μόνο με το σενάριο και την αφήγηση της ιστορίας. Σενάριο για το οποίο τα αδέρφια Nolan προτάθηκαν για Όσκαρ. Ακολουθεί βίντεο με τον ίδιο τον σκηνοθέτη να εξηγεί τον τρόπο με τον οποίο σκέφτηκε και σκηνοθέτησε την ταινία. 

Μια ιστορία που λίγοι γνωρίζουν, πάντως, είναι πως το συγκεκριμένο θρίλερ μυστηρίου γράφτηκε ως μια μικρή ιστορία πρώτα από τον αδερφό του Christopher Nolan, τον Jonathan. Ο Christopher ήταν αυτός που μετέπειτα εξέλιξε την ιστορία αυτή σε σενάριο και γύρισε την ταινία.

Η συνεργασία με την Warner Bros.

Μετά την επιτυχία του Memento, λοιπόν, τα φώτα της δημοσιότητας έπεσαν πάνω στον Βρετανό σκηνοθέτη. Η Warner Bros. ετοίμαζε την νέα της ταινία με τίτλο Insomnia. Τους πρωταγωνιστικούς ρόλους ανέλαβαν οι Al Pachino, Robin Williams και Hillary Swank, ωστόσο το στούντιο βρισκόταν στην αναζήτηση σκηνοθέτη. Υπήρχε ξεκάθαρη γραμμή να αναλάβει την ταινία κάποιος έμπειρος σκηνοθέτης προκειμένου να μπορέσει να διαχειριστεί την τριάδα που πρωταγωνιστούσε. Ωστόσο, τότε ήρθε εκείνη η στιγμή που άλλαξε του ρου της ιστορίας για την καριέρα του Nolan. Ο γνωστός σκηνοθέτης Steven Soderbergh (Erin Brockovich, Traffic, Ocean’s Eleven) πάλεψε για την ανάθεση της σκηνοθεσίας της ταινίας στον Nolan και τα κατάφερε. Η ταινία δεν τα πήγε ιδιαίτερα καλά εισπρακτικά και κατά γενική ομολογία δεν αποτελεί μια από τις καλύτερες του σκηνοθέτη. Ωστόσο ήταν μια από τις σημαντικότερες για την εξέλιξη της καριέρας του.

Η τριλογία σταθμός

Αφού απέρριψε την πρόταση που του έγινε για να σκηνοθετήσει την ταινία Troy, ο Nolan πλησίασε τη Warner με την ιδέα για μια νέα ταινία Batman. Ένα origin story του γνωστού ήρωα της DC, το οποίο θα αναζωπύρωνε το ενδιαφέρον των θεατών για τον Σκοτεινό Ιππότη. Η Warner ήταν θετική και άνοιξε συζήτηση για πλάνο δύο ή τριών ταινιών ο Nolan όμως ήταν κάθετος. Μια ταινία τη φορά και βλέπουμε. Η τελική επιλογή για τον ρόλο του Bruce Wayne ήταν ανάμεσα στον Christian Bale και τον Cillian Murphy. Όπως δήλωσε ο σκηνοθέτης ο Murphy ήταν εξαιρετικός ως Bruce Wayne αλλά συγκριτικά με τον Bale υστερούσε πολύ ως Batman. Έτσι η επιλογή αν και φαινομενικά δύσκολη στο μυαλό του Nolan ήταν ξεκάθαρη.

Το Batman Begins κυκλοφόρησε το 2005. Όπως ισχυρίζονται θεατές, σκηνοθέτες και στελέχη από τα μεγαλύτερα στούντιο παραγωγής, ήταν η ταινία που ξαναέβαλε τις υπερηρωικές ταινίες στον χάρτη. Με 374 εκατομμύρια δολάρια στο box office η πρόθεση της Warner για δεύτερη ταινία ήταν ξεκάθαρη. Βεβαίως πάρα τον ενθουσιασμό που επικράτησε στο στούντιο για την επιτυχία κάνεις δεν περίμενε τον θρίαμβο που θα ακολουθούσε.

Το 2008 κυκλοφορεί το σίκουελ The Dark Knight. Μια ταινία που αποτελεί σταθμό όχι μόνο στην καριέρα του σκηνοθέτη αλλά και στον κινηματογράφο γενικότερα. Με έσοδα πάνω από 1 δισεκατομμύριο δολάρια αποτέλεσε πρωτοφανή επιτυχία, με πολλούς να μην τη θεωρούν αμιγώς υπερηρωική ταινία. Η ταινία έσπασε τους κανόνες που βλέπαμε σε ανάλογες ταινίες στο παρελθόν και κατάφερε να αποσπάσει 8 υποψηφιότητες για Όσκαρ. Ο θρύλος του Σκοτεινού Ιππότη ωστόσο δεν τελειώνει εδώ.

Batman And The Joker Interrogation
Ο Christopher Nolan με τον Heath Ledger και τον Christian Bale στα γυρίσματα του Dark Knight
Εκτός από την ερμηνεία του Heath Ledger που θα μνημονεύεται για πολλά χρόνια και το Όσκαρ που κέρδισε μετά θάνατον, η ταινία κατάφερε κάτι ακόμα.

Τα Όσκαρ έθεταν αυστηρά 5 υποψηφιότητες για το βραβείο της καλύτερης ταινίας. Αυτό ίσχυε ωστόσο μέχρι το 2009, γιατί η απουσία της ταινίας του Nolan από την πεντάδα δημιούργησε τέτοια αναστάτωση που η Ακαδημία από την επόμενη κιόλας χρόνια αύξησε το όριο στις 10 ταινίες.

Όπως γίνεται αντιληπτό, η ύπαρξη τρίτης ταινίας ήταν αυτονόητη. Και το όνομα αυτής The Dark Knight Rises. Ο πήχης ήταν πάρα πολύ υψηλά και μετά τον απρόσμενο θάνατο του Ledger τα πλάνα του Nolan ανατράπηκαν εντελώς. Σύμφωνα με αρκετές πηγές στόχος του σκηνοθέτη ήταν η τρίτη ταινία να περιλαμβάνει τον Ledger στον ρόλο του Joker φυσικά και τον Leonardo DiCaprio στον ρόλο του Riddler. Τελικά, όπως γνωρίζουμε οι δύο προσθήκες που έγιναν ήταν ο Tom Hardy στον ρόλο του Bayne και η Anne Hathaway στον ρόλο της Catwoman.

Η ταινία όπως ήταν αναμενόμενο έκανε πάταγο με έσοδα άνω του ενός δισεκατομμυριού δολαρίων ξεπερνώντας ακόμη και την προκάτοχό της. Ωστόσο, οι απόψεις διίστανται αναφορικά με το ποσό καλή ήταν για το κλείσιμο της τριλογίας. Η Warner έχοντας βρει τον σκηνοθέτη που έψαχνε δεν ήθελε να τον αφήσει με τίποτα. Έτσι του έκανε πρόταση και για τέταρτη ταινία. Ο Nolan όμως ήταν κάθετος. Το ταξίδι του χαρακτήρα ολοκληρώθηκε η ιστορία που ήθελα να πω ειπώθηκε, οπότε για μένα οι ταινίες με τον Batman σταματούν εδώ. Όπως αναφέρθηκε και στην αρχή του άρθρου ένας σκηνοθέτης με «όραμα», κάτι που, δυστυχώς, λείπει από αρκετούς. Ακολουθει το αφιέρωμα της Warner για την τριλογία του Nolan με πολύ υλικό πίσω από τις κάμερες, καθώς και σκηνοθέτες και παραγωγούς να μιλούν για την επίδραση της τριλογίας αυτής στο σινεμά. 

Το «αδικημένο» Prestige

Το Prestige θεωρείται ένα από τα κρυφά διαμάντια της φιλμογραφίας του σκηνοθέτη. Αυτό γιατί πάρα τα μεγάλα blockbuster του σκηνοθέτη, μια μεγάλη μερίδα του κοινού την συγκαταλέγει στις 3 κορυφαίες ταινίες του. Αρχικός στόχος του Nolan ήταν να γυρίσει το Prestige το 2003, αλλά πήγε πίσω τη στιγμή που ο Nolan ανέλαβε το Batman Begins. Έτσι η ταινία κυκλοφόρησε το 2006 με τους Christian Bale, Hugh Jackman και Michael Caine στους πρωταγωνιστικούς ρόλους. Εκλεκτό καστ για μια μοναδική ταινία που εμβαθύνει σε ηθικά διλήμματα και υπαρξιακά ερωτήματα. Με ταχυδακτυλουργικά μας κρατά σε τεντωμένο σκηνή και μας εξαπατά μέχρι και το τελευταίο λεπτό κάνοντας να μας να αναρωτηθοημε: μέχρι που μπορεί να φτάσει κάποιος για να εξασφαλίσει τη δόξα και την υστεροφημία του;

Now you’re looking for the secret…but you won’t find it, because of course you’re not really looking. You don’t really want to work it out. You want to be fooled.

Όνειρα και Διάστημα

Για αρκετούς το Inception (2010) αποτελεί αυτό που θα λέγαμε το Matrix της εποχής του. Μια οπτική πανδαισία με καταπληκτικά οπτικά εφέ, πρωτότυπο σενάριο και φυσικά μουσική επένδυση από άλλο κόσμο, που επιμελήθηκε ο Hans Zimmer. Ο Christopher Nolan ήθελε να δημιουργήσει μια ταινία για τη φύση των ονείρων και του υποσυνείδητου από μικρός. Έτσι όταν πλέον είχε καταξιωθεί, μετά την τεράστια επιτυχία του The Dark Knight, μπορούσε να ζητήσει μια λευκή επιταγή από τη Warner Bros. για να κάνει το όνειρο του πραγματικότητα. Του πήρε σχεδόν 10 χρόνια για να δημιουργήσει το σενάριο αυτού του πολυεπίπεδου θρίλερ που θεωρείται ένα από τα καλύτερα και πιο πολυσυζητημένα φιλμ όλων των εποχών. Δεν είναι τυχαίο πως η τελευταία σκηνή της ταινίας αποτελεί αντικείμενο συζήτησης και σημείο αναφοράς 11 χρόνια μετά.

Leonardo DiCaprio Can't Make Sense of 'Inception' 10 Years Later | IndieWire

Αφού λοιπόν γύρισε ταινία στη γη και στον κόσμο των ονείρων του έμενε ένα μέρος. Το διάστημα. Έτσι το 2014 κυκλοφορεί το Interstellar, για πολλούς η κορυφαία Sci Fi ταινία μαζί με το 2001: Α Space Odyssey του Stanley Kubrick. Φυσικά έμπνευση του Nolan αποτέλεσε η συγκεκριμένη ταινία, καθώς και οι ταινίες Alien και Blade Runner του Ridley Scott. Αυτοί οι 2 σκηνοθέτες μαζί με τον George Lucas αποτελούν τα ινδάλματά του. Μέσα στην ταινία του ο Nolan μιλά για την αγάπη, την πίστη, την προδοσία και βέβαια τον χρόνο. Στην πραγματικότητα το Interstellar ήταν ένα πρότζεκτ που προοριζόταν για πολλά χρόνια να σκηνοθετηθεί από τον Steven Spielberg. Ωστόσο, κάποιες συγκυρίες δεν του το επέτρεψαν και ακόμη και αν ακούγεται ιεροσυλία ίσως τελικά να έγινε για καλό. Ο τρόπος με τον οποίο επέλεξε να προσεγγίσει τη θεματολογία του διαστήματος ο Nolan ήταν και παραμένει μοναδικός μέχρι σήμερα.

Μια μικρή παράκαμψη και η επιστροφή στο αγαπημένο του είδος

Έπειτα από την επιστημονική φαντασία o Nolan επέλεξε να γυρίσει την πρώτη του πολεμική ταινία. Το Dunkirk κυκλοφόρησε το 2017 και είχε έσοδα ανάλογα των προηγούμενων ταινιών του σκηνοθέτη, γεγονός αξιοσημείωτο αν αναλογιστούμε τη θεματολογία της. Ο Nolan βέβαια, δεν άντεξε και έπαιξε με την έννοια του χρόνου και σε αυτήν την ταινία. Από άποψη οπτικών και ακουστικών εφέ η ταινία είναι από τις καλύτερες του είδους. Ο Quentin Tarantino μάλιστα, δηλώνει ότι: Η ταινία Dunkirk είναι η 2η αγαπημένη μου από τη δεκαετία του 2010. Για μένα αυτή αποτελεί το απόγειο της καριέρας του Chris, γιατί είναι η στιγμή που φεύγει από το Gotham και την επιστημονική φαντασία και γίνεται ένας σπουδαίος σκηνοθέτης, καθώς ασχολείται με ένα σημαντικό αληθινό γεγονός και (επειδή) κατάφερε να πείσει τη Warner να τον στηρίξει, όπως έκανε κάποτε ο Kubrick.

Inside the Making of 'Dunkirk' With Director Christopher Nolan - Airows

Η τελευταία ταινία του Nolan μέχρι σήμερα είναι το Tenet. Κυκλοφόρησε εν μέσω πανδημίας το 2020 κατόπιν πίεσης του σκηνοθέτη. Ο Nolan δεν ήθελε σε καμία περίπτωση το φιλμ να  κυκλοφορήσει αποκλειστικά στη συνδρομητική πλατφόρμα της Warner Bros. (HBO Max). Τα έσοδα δεν ήταν ανάλογα των προηγούμενων ταινιών (364 εκατομμύρια). Αυτό ήταν αναμενόμενο βέβαια αν σκεφτούμε ότι οι κινηματογράφοι δεν λειτουργούσαν με 100% πληρότητα και πολύς κόσμος φοβόταν να μπει σε κλειστή αίθουσα. Το Tenet αποτελεί κατά πάσα πιθανότητα την ταινία στην οποια ο Nolan δοκιμάζει τα όρια του χρόνου περισσότερο από κάθε άλλη φορά. Συγχρόνως όμως, είναι και η ταινία που έχει προκαλέσει τον μεγαλύτερο διχασμό ανάμεσα στους θεατές. Πολλοί εντυπωσιάστηκαν από το γεγονός ότι πήγε τη θεματική του χρόνου σε ακόμη υψηλότερο επίπεδο, ενώ άλλοι βρήκαν την ταινία ακατανόητη και αδιάφορη.

Ένας προβληματισμός για το τέλος

Αρκετοί ισχυρίζονται πως ο Nolan χαρακτηρίζεται από εγωπάθεια, πως είναι υπερτιμημένος και κάνει στις περισσότερες ταινίες του το ίδιο πράγμα. Παίζει με τον χρόνο και το μυαλό μας. Αρκεί όμως να αναρωτηθούμε: στον σημερινό κινηματογράφο που το ένα remake διαδέχεται το άλλο, οι μεταφορές βιβλίων και βιντεοπαιχνιδιών στην μεγάλη οθόνη μας κατακλύζουν και η απουσία καινοτόμων ιδεών είναι πιο εμφανής από ποτέ, μήπως τελικά η ύπαρξη σκηνοθετών όπως ο Nolan που έχουν να προσφέρουν, ακόμη και με τα κολλήματα τους, αξέχαστες κινηματογραφικές εμπειρίες σπανίζει;


Παρόμοια άρθρα:

Ακολουθήστε μας σε FacebookInstagram και Spotify για περισσότερη έμπνευση.

Giving Sight by Beasty Press // Giving Sight The Project