“Μην αγχώνεσαι”: μια φράση με καθησυχαστική προτροπή που χρησιμοποιείται συνήθως για να ηρεμήσει κάποιον που νιώθει πίεση, αλλά και μια φράση που μπορεί να δώσει την εντύπωση ότι υποβαθμίζει τα συναισθήματα ή τις ανησυχίες του άλλου.
Ωστόσο, στα 29 χρόνια ζωής μου, ποτέ αυτή η φράση δεν μου απάλυνε την ανησυχία μου. Αντίθετα, αυτό το “μην αγχώνεσαι”, συνοδευόμενο συχνά από μια αόριστη διαβεβαίωση ότι “όλα θα πάνε καλά”, με έκανε να νιώθω πως οι σκέψεις και οι φόβοι μου δεν είχαν πραγματικά ακουστεί, ή ακόμα χειρότερα ότι μόνο εγώ αγχώνομαι τόσο σε αυτό το κόσμο!
Μέχρι να έρθω αντιμέτωπη με τις φράσεις που ξεστόμιζε η ψυχολόγος ως “κρίση πανικού”, “κρίση άγχους” και “γενικευμένη αγχώδης διαταραχή”, ήμουν κι εγώ από εκείνους που κρατούσαν το πλακάτ με το σύνθημα “μην αγχώνεσαι”. Και, για να είμαι ειλικρινής, κάποιες φορές πιάνω ακόμα τον εαυτό μου να το κάνει. Όχι από αδιαφορία, αλλά επειδή μεγαλώσαμε πιστεύοντας ότι η καλύτερη βοήθεια είναι να καθησυχάσεις τον άλλον, όσο πιο γρήγορα γίνεται.
Σαν να πρόκειται για μια επείγουσα κατάσταση που πρέπει να σταματήσει αμέσως. Και πράγματι, έτσι μοιάζει: τα συμπτώματα είναι τρομακτικά, έντονα, σχεδόν καθηλωτικά. Κι όμως, στο τέλος της ημέρας, δεν πέθανε κανείς από αυτό το συναίσθημα. Αυτό όμως δεν το κάνει λιγότερο πραγματικό ή λιγότερο δύσκολο για εκείνον που το ζει…
Τελικά οι ταχυπαλμίες, οι πονοκέφαλοι, η αίσθηση του “λιποθυμώ”, η συνεχόμενη κούραση, τα mental breakdowns και ο φόβος ότι κάποιος θα με βλάψει, είχαν την ταμπέλα ενός επιστημονικού όρου της ψυχολογίας. Παύει να είναι τέρας χωρίς μορφή και γίνεται κάτι πιο συγκεκριμένο. Η “ματαίωση” του “δεν έχεις κάτι” που άκουγα σε κάθε εξέταση στους γιατρούς, άρχιζε να γίνεται ανακούφιση και πολλές ΠΟΛΛΕΣ συνεδρίες ψυχοθεραπείας.
Κάπου εκεί σκεπτόμενη τον εαυτό μου στα επείγοντα, ανακάλυψα πόσοι άνθρωποι γύρω μου κουβαλούν ένα παρόμοιο βάρος. Τελικά δεν είμαι μόνη μου στο κόσμο του άγχους! Δεν χρειάζονταν καν να μου το πουν, το πρόδιδαν τα χέρια που δεν έμεναν ποτέ ακίνητα, τα σαρδάμ, η βιασύνη στον λόγο, η ανάγκη να γεμίσουν κάθε σιωπή, τα υγρά μάτια και τα χαμόγελα που έκρυβαν περισσότερα από όσα φανέρωναν. Σημάδια μικρά, σχεδόν αόρατα, που όμως για όσους έχουν γνωρίσει το άγχος γίνονται μια σιωπηλή γλώσσα αναγνώρισης. Μια υπενθύμιση ότι κανείς δεν είναι τόσο μόνος όσο πιστεύει.
Και τότε άρχισε το πιο δύσκολο κομμάτι: όχι να το καταλάβω, αλλά να μάθω να ζω μαζί του χωρίς να με καταπίνει. Να αναγνωρίζω τα σημάδια πριν γίνουν κύμα και με πλακώσει. Να μην περιμένω να φτάσω στο όριο για να ζητήσω βοήθεια. Η διάγνωση δεν σήμαινε ότι το άγχος θα με ακολουθεί για όλη μου τη ζωή, αλλά ότι έπρεπε να μάθω να το κατανοώ και να το διαχειρίζομαι, αντί να προσπαθώ απλώς να το αγνοώ. Δεν εξαφανίζεται, αλλά αλλάζει μορφή. Και αυτό από μόνο του είναι μια μορφή νίκης, δεν είναι;
Τελικά, οι πιο δύσκολες μάχες δεν δίνονται ποτέ φανερά. Δεν έχουν θεατές ούτε χειροκρότημα. Είναι οι μάχες με τον ίδιο μας τον εαυτό. Με τις σκέψεις που τρέχουν πιο γρήγορα από τη λογική, με τους φόβους που δεν έχουν πάντα όνομα, με εκείνη τη φωνή μέσα μας που άλλοτε μας καθησυχάζει κι άλλοτε μας διαλύει.
Είναι οι μάχες που δεν φαίνονται απ’ έξω. Μπορεί να χαμογελάς, να δουλεύεις, να συνεχίζεις τη μέρα σου κανονικά, ενώ μέσα σου δίνεις μικρές, αθόρυβες αναμετρήσεις για να σταθείς όρθια. Και ίσως αυτό να είναι το πιο εξαντλητικό κομμάτι: ότι κανείς δεν καταλαβαίνει πάντα πόσο κουράστηκες να φαίνεσαι “εντάξει”.
Μέσα σε αυτές τις μάχες, υπάρχει και κάτι βαθιά ανθρώπινο. Η προσπάθεια να μην τα παρατήσεις με τον εαυτό σου. Να μάθεις σιγά-σιγά να τον καταλαβαίνεις, να παρατηρείς τα σημάδια που αγνοούσες αντί να τον πολεμάς.
Ίσως, την επόμενη φορά που κάποιος θα πει «μην αγχώνεσαι», το πιο αληθινό πράγμα που μπορούμε να απαντήσουμε, χωρίς θυμό, χωρίς ενοχή, να είναι απλώς: «μείνε λίγο εδώ μαζί μου». Όχι γιατί χρειάζεται να αντιδράσουμε με ένταση ή θυμό, αλλά γιατί ίσως κάποιοι άνθρωποι απλώς δεν καταλαβαίνουν. Δεν το λένε από αδιαφορία, αλλά από αδυναμία να σταθούν μέσα σε αυτό που δεν ξέρουν πώς να διαχειριστούν. Και τελικά, αυτό που έχει περισσότερη σημασία δεν είναι να τους διορθώσουμε, αλλά να μάθουμε να επικοινωνούμε αυτό που πραγματικά χρειαζόμαστε.
Και μακάρι κάποτε να μπορούσαν όλοι να αναγνωρίζουν πότε ένας άνθρωπος χρειάζεται πραγματικά βοήθεια. Να μην προσπερνούν τον κόσμο βιαστικά, να μην ακούν μόνο τις λέξεις αλλά και όσα κρύβονται πίσω από αυτές. Να βλέπουν τα σημάδια, ακόμη κι όταν δεν λέγονται δυνατά. Γιατί πολλές φορές, η πιο μεγάλη ανάγκη δεν φωνάζει — ψιθυρίζει.
(Πάντως, αν διαβάσατε όλο αυτό χωρίς να καταλάβετε ότι μιλούσα ΚΑΙ για το “Stress Relief” του “The Office”, θεωρώ ότι η παγίδα πέτυχε! Αν το καταλάβατε από την αρχή, συγχαρητήρια – είστε είτε πολύ παρατηρητικοί είτε έχετε δει το επεισόδιο περισσότερες φορές απ’ όσες είναι κοινωνικά αποδεκτό. Και κάπου εδώ μάλλον ήρθε η ώρα να παραδεχτώ ότι ναι, τελικά αυτό ήταν ένα άρθρο και για να σας πείσω να δείτε το αγαπημένο μου επεισόδιο, όταν είστε στις μαύρες σας. Αν φτάσατε μέχρι εδώ περιμένοντας βαθιά κοινωνική ανάλυση, συγγνώμη. Αν πάλι φτάσατε μέχρι εδώ για να διαβάσετε άλλη μία ωδή στο απόλυτο τηλεοπτικό χάος που δημιούργησε ο Dwight, τότε ελπίζω να αποζημιωθήκατε.)
Σε όποια κατάσταση και να είστε, να θυμάστε το γέλιο μόνο καλό κάνει! Today, laughing is gonna save lives,
Yianlee_
