Η 19η Μαΐου, είναι μια ημέρα αφιερωμένη στον Ποντιακό Ελληνισμό. Είναι η ημέρα μνήμης της γενοκτονίας των Ποντίων. Και χρησιμοποιούμε τον όρο γενοκτονία, αφού στόχος ήταν η συστηματική εξόντωση ανθρώπων με κοινή καταγωγή και κοινό θρήσκευμα από τους Οθωμανούς. Ανθρώπων οι οποίοι ήρθαν εδώ, σε μια ρημαγμένη και τότε Ελλάδα κι έδωσαν ένα χέρι ανάκαμψης, μιας και οι πρόσφυγες αυτοί, στα μέρη τους ασχολήθηκαν με το εμπόριο -λόγω γεωγραφικής θέσης- και τα γράμματα.
Οι περισσότεροι από αυτούς τους ανθρώπους ήταν μορφωμένοι. Οι επαρχίες του Πόντου είχαν δημοτικά σχολεία, ενώ οι πόλεις είχαν δημοτικά, ημιγυμνάσια και γυμνάσια. Αυτός ήταν και ο λόγος που το εκπαιδευτικό και το πνευματικό επίπεδο ήταν ανέκαθεν υψηλό εκεί. Επιπλέον σε κάθε εκπαιδευτικό ίδρυμα, αλλά και μοναστήρι, υπήρχαν πελώριες βιβλιοθήκες, οι οποίες συνέβαλαν στη διάσωση αρκετών χειρόγραφων τόσο από την αρχαιότητα, όσο και από τα βυζαντινά χρόνια.
Οι Πόντιοι πλούσιοι σε μπρίο και ταπεραμέντο, “κουβάλησαν” μαζί τους ήθη, έθιμα και παραδόσεις που ενστερνίστηκαν και οι κάτοικοι της ηπειρωτικής και νησιωτικής Ελλάδας. Η μεγαλύτερη επιρροή υπήρξε θα λέγαμε στη κουζίνα, που ακόμη και σήμερα δεσπόζουν τα πεντανόστιμα πιροσκί, η διαμέσα η οποία είναι πίτσα με χορταρικά, όπως επίσης και τα τσιριχτά, γλυκίσματα που τα συνηθίζουν ακόμη οι νοικοκυρές Ποντιακής καταγωγής. Χαρακτηριστικό έθιμο είναι τα ” ευχασμένα ωβά”, δηλαδή όταν οι κυρίες βάφανε τα αυγά, πήγαιναν κάποια στην εκκλησία για ευλογία. Ένα από αυτά έμενε για ολόκληρη τη χρονιά στο εικονοστάσι του σπιτιού. Επίσης οι Πόντιοι, άνθρωποι πιστοί στη θρησκεία, δε χάνανε νηστείες και εκκλησιασμούς, γύρω από τα οποία υπήρχαν ακόμη περισσότερα έθιμα και συνήθειες.
Είναι προφανές ότι ο κατατρεγμένος αυτός λαός ήρθε και δίδαξε πρώτα απ΄όλα μαθήματα αγάπης και συμπόνιας αφού υπήρξαν γενιές αυτών που δε γνώρισαν ποτέ τους την Ειρήνη και τη γαλήνη μες στα σπίτια τους, στις οικογένειες τους. Όσοι κατάφεραν κι επέζησαν από τις αιματοχυσίες και τις βαρβαρότητες των Τούρκων, μπόρεσαν να διαφυλάξουν τα πολιτιστικά τους στοιχεία κρατημένα και ριζωμένα βαθιά στις ψυχές τους. Εγκατέλειψαν περιουσίες, εκκλησίες, σπίτια, ακόμη και τάφους προγόνων στους οποίους δε πρόλαβαν να ανάψουν ένα κερί, να πουν ένα τελευταίο αντίο. Άφησαν πίσω τους τα άψυχα κορμιά των παιδιών τους. Γιατί η λέξη γενοκτονία, εμπεριέχει μέσα της τη παιδοκτονία. Κι όπως είπε η Διδώ Σωτηρίου στα Ματωμένα Χώματα “...Όποιος Χριστιανός πάει από Τούρκου χέρι, αγιάζει και τραβάει ίσια στο παράδεισο”. Είθε οι ψυχές αυτές, που χάθηκαν άτιμα και άδοξα να αναπαύονται στην Ουράνια Βασιλεία του Θεού.
Ακόμη και σήμερα η Τουρκία δεν αναγνωρίζει τη γενοκτονία , αλλά θεωρεί τα θύματα ως απώλεια πολέμου και ασθενειών της εποχής. Ωστόσο οι σύγχρονοι επιστήμονες και ιστορικοί Τουρκικής καταγωγής, αναφέρουν και παραδέχονται τον όρο “Γενοκτονία” , ο οποίος αναγνωρίζεται επίσημα από μόνο τέσσερα κράτη.
