Η προέλευση του εμβατηρίου «Μακεδονία Ξακουστή« δεν έχει προσδιοριστεί. Τραγουδιέται σε εθνικές επετείους κυρίως στην Βόρειο Ελλάδα, συνήθως πριν τον ελληνικό εθνικό ύμνο. Αποτελεί σύμβολο της ελληνικής και συγκεκριμένα μακεδονικής ταυτότητας και παράδοσης. Μέσα από τους στίχους του υμνεί τους Μακεδόνες που αγωνίστηκαν για την ελευθερία τους και γενικότερα όλους τους Έλληνες που έχουν χαθεί για την πατρίδα τους. Παράλληλα είναι ένας συνδετικός κρίκος της σύγχρονης ελληνικής Μακεδονίας με το βασίλειο του Μεγάλου Αλεξάνδρου.
Γυναίκες της Πετρούσας, ισχυρίζονται πως η μελωδία του τραγουδιού αποτελεί διασκευή μιας δικής τους τοπικής μελωδίας, που έγινε «κάπου πιο κεντρικά», και χορεύουν μία συγγενή μελωδία με σλαβικούς στίχους και διαφορετικά βήματα, όμοια με εκείνα άλλων τοπικών παραδοσιακών χορών.
Ο μουσικολόγος Μάρκος Δραγούμης εντόπισε μία ηχογράφηση με ισπανοεβραϊκά τραγούδια της Θεσσαλονίκης, στην οποία περιλαμβάνεται η μελωδία του τραγουδιού, ως σύνθεση που πραγματοποιήθηκε για τα εγκαίνια της Schola de la Alianza, του πρώτου εβραϊκού σχολείου της Θεσσαλονίκης, το 1873. Ο Δραγούμης πιθανολογεί ότι είτε η μελωδία δημιουργήθηκε για τα εγκαίνια του εβραϊκού σχολείου και έπειτα μεταδόθηκε σε άλλες κοινότητες περιοχής ή είχε δημιουργηθεί αρχικά στα μέσα του 19ου αιώνα από κάποιον Δυτικό συνθέτη για τον οθωμανό σουλτάνο και έπειτα χρησιμοποιήθηκε από τις εβραϊκές κοινότητες.
Μετά το Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο ο χορός εντάχθηκε στον κατάλογο των ελληνικών εθνικών χορών και διδασκόταν σε σχολεία πολλών περιοχών της Ελλάδας.
Για πρώτη φορά στην ιστορία μας, χθες δεν ακούστηκε το εμβατήριο “Μακεδονία Ξακουστή” στην μαθητική παρέλαση στο Σύνταγμα.
Η «απουσία» του εθνικού μας εμβατηρίου έγινε αισθητή και ενίσχυσε τη φημολογία που κυριαρχούσε τις προηγούμενες μέρες σχετικά με το αν έπειτα από τη συμφωνία των Πρεσπών θα μπορούσαμε να ξανακούσουμε το «Μακεδονία Ξακουστή». Παρόλα αυτά, ο κ. Κώστας Γαβρόγλου υποστήριξε ότι δεν ευθύνεται το υπουργείο Παιδείας για τη συγκεκριμένη απόφαση. Στις δηλώσεις ανέφερε: «Νομίζω πως η ευθύνη της σημερινής παρέλασης είναι στην Περιφέρεια και στον Δήμο. Με δικές τους διαδικασίες αποφάσισαν τι θα παίξουν» τόνισε ο κ. Γαβρόγλου.
Από την άλλη πλευρά, έπειτα από συνεννόηση του Προέδρου της Δημοκρατίας, Προκόπη Παυλόπουλου, με τον δήμαρχο Καλαμάτας, Παναγιώτη Νίκα, η δημοτική φιλαρμονική της πόλης έκλεισε την καθιερωμένη παρέλαση για την εθνική επέτειο της 25ης Μαρτίου με το εμβατήριο «Μακεδονία Ξακουστή».
Οι στίχοι του τραγουδιού:
Μακεδονία ξακουστή,
του Αλεξάνδρου η χώρα,
που έδιωξες τους βάρβαρους
κι ελεύθερη είσαι τώρα.
Ήσουν και θα ‘σαι ελληνική,
Ελλήνων το καμάρι,
κι εμείς θα σ’ αντικρίζουμε
περήφανα και πάλι.
Οι Μακεδόνες δεν μπορούν
να ζούνε σκλαβωμένοι,
όλα και αν τα χάσουνε
η λευτεριά τους μένει.
