Συνέντευξη με το σκηνοθέτη και σεναριογράφο Μίλτο Σφουγγαρέλη

Ο Μίλτος Σφουγγαρέλης είναι ένας νεαρός σκηνοθέτης και σεναριογράφος με πολύ όρεξη και νέες ιδέες. Ζει στη Θεσσαλονίκη και ασχολείται με το δημιουργία πειραματικών ταινιών.Εμείς μιλήσαμε μαζί του και μάθαμε πολλά σχετικά με τη δουλειά του και τις ιδιαιτερότητες που μπορεί να κρύβει ένας καλλιτέχνης.

 
Ασχολείσαι με τη σκηνοθεσία και τη συγγραφή σεναρίου. Πως πήρες την απόφαση να κάνεις κάτι τέτοιο;
Η απόφαση να ασχοληθώ ήρθε το 2010 όταν διέμενα και εργαζόμουν στο νησί της Ρόδου σε έναν τοπικό τηλεοπτικό σταθμό ως εικονολήπτης/μοντέρ . Υπήρχε εκεί ένας όμιλος ερασιτεχνών κινηματογραφιστών, το cine-Απόπειρα με δάσκαλο τον σκηνοθέτη/παραγωγό Κωνσταντίνο Ηλιόπουλο. Πήρα, λοιπόν, την απόφαση να παρακολουθήσω τα μαθήματα κινηματογράφου σκεπτόμενος ότι θα ήθελα να κάνω ένα βήμα και να βρεθώ στην θέση του δημιουργού είτε ως σκηνοθέτης είτε ως σεναριογράφος για να δημιουργώ χαρακτήρες, εικόνες και ιστορίες. Να εξωτερικεύσω τις σκέψεις μου και τις ανησυχίες μου. Υπήρχε φυσικά και έκδηλη αγάπη για την τέχνη του κινηματογράφου, θαυμάζοντας τα έργα των μεγάλων σκηνοθετών κλασσικών και σύγχρονων. Υπήρχε πάντα και μια ανάγκη κατανόησης, για το πως δημιουργείται μια ταινία από την αρχή ως το τέλος της. Και έτσι δειλά-δειλά μπήκα στον κόσμο της σκηνοθεσίας και της γραφής σεναρίου.

Πόσο εύκολο είναι για ένα νέο παιδί όπως εσύ να καθιερωθεί στο χώρο αυτό; Δίνονται ευκαιρίες στα νέα παιδιά;
Πιστεύω ότι είναι ένας δύσκολος χώρος για να καθιερωθεί ένα νέο παιδί. Σκέψου, ότι καλλιτέχνες έχουν μπει για τα καλά στον χώρο και ακόμη δεν μπορείς να πεις ότι έχουν καθιερωθεί. Μιλάμε λοιπόν, για έναν δύσκολο χώρο αλλά και σκληρό πολλές φορές, με τον ανταγωνισμό να είναι ιδιαίτερα έντονος. Είναι όμως και ένας όμορφος χώρος, όπου εάν γίνεις μέρος του εισπράττεις την αγάπη των ανθρώπων που παρακολούθησαν το έργο σου. Γνωρίζεις ανθρώπους που συνεργάζεσαι και τελικά δένεσαι μαζί τους. Για να καθιερωθεί κάποιος στον χώρο, πιστεύω ότι χρειάζεται χρόνος, αφοσίωση και φυσικά αγάπη για αυτό που κάνει. Να ξοδευτούν τεράστια ποσά ενέργειας. Οπότε όλα αυτά το κάνουν δύσκολο και χρονοβόρο.
Σίγουρα δίνονται ευκαιρίες στα νέα παιδιά. Δε μπορώ να πω βέβαια με σιγουριά αν οι ευκαιρίες είναι τόσες πολλές όσο θα έπρεπε. Το ζητούμενο είναι όμως ότι δίνονται και βασικό ρόλο παίζει το που βρίσκεσαι (τα μεγάλα κέντρα συνήθως είναι πιο ευνοημένα), πόσο συνεργάσιμος ή διαλλακτικός είσαι και φυσικά πόσο παρακολουθείς , εσύ, τα πράγματα. Υπάρχουν τόσες πολλές πλατφόρμες στο διαδίκτυο, για συμμετοχές σε διεθνή φεστιβάλ ή για δημιουργία καναλιών και ιστοσελίδων για προβολή της δουλειάς σου, που σε φέρνουν κοντά στα πράγματα με τη σωστή χρήση τους.

Θεωρείς πως η ενασχόληση με την τέχνη σε οποιαδήποτε μορφή της μπορεί να θεωρηθεί άσκηση επαγγέλματος;
Νομίζω πως η ενασχόληση με την τέχνη μπορεί να εξελιχθεί σε κάτι τέτοιο. Και για να συνδέσω την προηγούμενη ερώτηση, οι παράγοντες που είναι καθοριστικοί για κάτι τέτοιο, με την οποιαδήποτε δυσκολία που υπάρχει, είναι ίδιοι. Αλλά εδώ θα ήθελα να επιμείνω σε έναν σημαντικό παράγοντα. Είναι κατά πόσο θέλεις, εσύ, σαν δημιουργός να εξελιχθείς σε κάτι τέτοιο ή θέλεις να παραμείνει απλώς μια ενασχόληση.

Έχεις σκεφτεί να ακολουθήσεις το όνειρό σου στο εξωτερικό;
Σίγουρα είναι μια σκέψη, ένα όνειρο για το μέλλον. Για την ώρα, προσπαθώ να καθιερωθώ στον χώρο ξεκινώντας από εδώ, από τα δικά μας. Κάνω βήματα κοιτάζοντας, πάντα, να κατανοώ τις ανάγκες του χώρου. Και να μπορώ μελλοντικά να υποστηρίξω την ιδιότητα μου σε μια μεγαλύτερη αγορά όπως αυτή του εξωτερικού. Ένα ιδανικό σενάριο θα ήταν το εξής: Ένα έργο που φτιάχνω έχει ζωή και ταξιδεύει σε διεθνή φεστιβάλ για παράδειγμα. Φεύγει από τη γενέτειρα μας και αναγνωρίζεται παγκοσμίως.

Ποιο είναι το μεγαλύτερο όνειρό σου ή φιλοδοξία σε σχέση με τη σκηνοθεσία και το σενάριο;
Ονειρεύομαι κάθε μέρα. Έτσι, αν μπορούσα να μιλήσω για όλα μου τα όνειρα τότε η λίστα δεν θα είχε τέλος. Θα ήθελα να καταφέρω να φτάσω στο σημείο όπου η εικόνα και η αισθητική των έργων μου να είναι χαρακτηριστική σε κάθε πλάνο τους ξεχωριστά. Θα ήθελα το έργο μου να έχει πάντα τη ικανότητα να επικοινωνεί με τον θεατή. Η εικόνα μου να έχει την δύναμη να μεταδίδει απόλυτα, τα μηνύματα και τα συναισθήματα που επιθυμώ να μεταδώσω κάθε φορά. Να μιλήσω με την εικόνα σαν να είναι το μοναδικό μέσο. Έτσι θα χαρακτήριζα τις ταινίες μου επιτυχημένες και σίγουρα αυτό αποτελεί μια μεγάλη φιλοδοξία μου.

Αν σου ζήταγαν να γράψεις ένα σενάριο μιας ταινίας που να περιγράφει τη κατάσταση που βιώνουμε σήμερα και να τη σκηνοθετήσεις, ποια θα ήταν η περίληψη της ταινίας και ποιους θα διάλεγες για πρωταγωνιστές της;
Μπορώ να πω ότι θα ήταν μια πολύ ανθρωποκεντρική προσέγγιση του θέματος με γκρίζα τα χρώματα της. Είμαι αρκετά ρεαλιστής για να κάνω το αντίθετο. Δεν αποκλείω το happy end φυσικά. Είναι κάτι που μου αρέσει. Η ταινία θα μπορούσε να έχει στοιχεία όπως: ένας νέος – θύμα της κρίσης, μια δυσαρεστημένη σύζυγος – στοργική αλλά υπομονετική δε, ένας μισητός εργοδότης μέρος του συστήματος και ένα όπλο. Με ένα ερώτημα στο τέλος όμως. Σε ποιόν, όμως, θα στραφεί το όπλο και ποιος θα το στρέψει; Αναφερόμενος στα πρόσωπα πιο πριν, καταλαβαίνεις ότι θα διάλεγα για πρωταγωνιστές, πρόσωπα καθημερινά. Ανθρώπους που ζουν ανάμεσά μας που ίσως είμαστε και εμείς οι ίδιοι.

Πριν λίγες μέρες θα συμμετείχες με μια ταινία σου σε ένα event πειραματικών ταινιών, θα ήθελες να μας πεις λίγα λόγια για το χώρο όπου πραγματοποιήθηκε το event και για την ομάδα που το οργάνωσε;
Ναι, ισχύει και είμαι ιδιαίτερα χαρούμενος για αυτό το γεγονός. Πρόκειται για ένα event  προβολών, αντί-ϕεστιβαλικού χαρακτήρα που έλαβε χώρα στη πόλη της Θεσσαλονίκης στις  11 και 12 Φεβρουαρίου. Ανάμεσα σε 9 ϕιλμάκια video dance και πειραματικά, συμμετέχει και το δικό μου. Η προσέλευση ήταν μεγάλη με αποτέλεσμα να πάρει παράταση για το επόμενο Σάββατο 18 Φεβρουαρίου. Οπότε μιλάμε για ένα δρώμενο που συνεχίζει να βρίσκεται στην επικαιρότητα. Διεξάγεται, στο Vitruvian Thing, ένας ιδιαίτερος  χώρος τέχνης  130 τ. μ στο κέντρο της Θεσσαλονίκης,  που ϕιλοξενεί κάθε είδους καλλιτεχνικές δραστηριότητες όπως χοροθέατρο, ζωντανή μουσική, θέατρο, installations, ομιλίες, εκθέσεις, εκπαιδευτικές δραστηριότητες και ϕυσικά προβολές ταινιών όπως είναι το συγκεκριμένο δρώμενο που λέγεται Locus 17a και ϕέτος ήταν η δεύτερη χρονιά που διεξήχθη. Όσων αϕορά την ομάδα που το διοργανώνει, λέγεται Die Wolke Art Group. Είναι μια μη κερδοσκοπική εταιρεία αϕιερωμένη στις παραστατικές τέχνες, τον σύγχρονο χορό, τη μουσική, το video art, τα mixed media και παρόμοιες τεχνολογίες. Ι ιδρύθηκε στο Έσσεν της Γερμανίας το 2005 από την Δροσιά Τριαντάκη και στην Θεσσαλονίκη δραστηριοποιείται από το 2009. Η ομάδα είναι γνωστή από τις παραστάσεις σύγχρονου χορού Discrete Works I και II, τις πειραματικές ταινίες χορού Imago και το διαδραστικό αυτοσχεδιαστικό πείραμα Synergy meeting vol. 1.

Πληροϕορίες για το Locus 17a, αλλά και  για κρατήσεις στο: www.vt.die-wolke.org

Η ταινία με την οποία εσύ συμμετείχες στο event τι πραγματεύεται;
Είναι το Hands (Χέρια), μια πειραματική ταινία μικρού μήκους σε σενάριο, σκηνοθεσία και μοντάζ από εμένα. Πραγματεύεται την πράξη της συγχώρεσης μέσα σε έναν κύκλο ζωής που μέχρι να κλείσει οι ρόλοι εναλλάσσονται. Είναι ένα ϕιλμάκι ρεαλιστικό και ανθρωποκεντρικό με αρκετό συμβολισμό στα περισσότερα σημεία του. Οι ηθοποιοί που συμμετέχουν είναι  επίσης νέα παιδιά και πρόκειται για τον Γιάννη Λαζαρίδη, την Δανάη Γραμμένου και τον Παναγιώτη Κουτελή. Η παραγωγή έγινε το 2016 από την πειραματική ομάδα TAKE YOUR TIME film crew, που δραστηριοποιείται από το 2014, ιδρυόμενη από εμένα και το Hands αποτελεί την 4η κατά σειρά παραγωγή της ομάδας.

Λένε πως οι καλλιτέχνες είναι ανήσυχα μυαλά,πόσο ισχύει αυτό για σένα;
Στην αρχή της συνέντευξης, ερωτήθηκα για το πώς πήρα την απόφαση να ασχοληθώ και απάντησα το εξής: Για να “εξωτερικεύσω τις σκέψεις μου και τις ανησυχίες μου”. Οπότε πως μπορώ να μην δηλώσω ανήσυχο μυαλό; Σίγουρα είμαι και δεν νομίζω ότι αυτό θα σταματήσει να ισχύει για μένα. Είναι πραγματικά εκπληκτικό, όταν συνεχώς σκέφτεσαι πως θα πλάσεις μια ιστορία από κάτι που βλέπεις, για παράδειγμα, στον δρόμο όταν περπατάς. Όταν σκέφτεσαι πως θα το μεταφέρεις στο φιλμάκι σου ή και πως ακόμα θα του δώσεις ένα τέλος δικό σου. Ένα τέλος μετά την πραγματική λήξη του συμβάντος. Και είναι μαγικό όταν αυτό που είναι κάτι απλό ή περνάει απαρατήρητο από κάποιους, εσύ κατάφερες να το απομονώσεις και να το κάνεις αντικείμενο μελέτης για να φτιάξεις μια ταινία.

Ποιες είναι οι κυριότερες καλλιτεχνικές σου ανησυχίες;
Βασικότερη ανησυχία, όπως ξαναείπα, είναι ο ίδιος ο άνθρωπός σαν ύπαρξη. Είμαι ανθρωποκεντρικός και ρεαλιστής. Μου αρέσουν, όμως, και τα υπερφυσικά ή φανταστικά περάσματα μέσα στον ρεαλισμό. Έτσι δημιουργείται μια κατάσταση που μπερδεύει και παίζει με το μυαλό. Ο συμβολισμός είναι κάτι που το χρησιμοποιώ συχνά. Μπορώ να εμπνευστώ από οτιδήποτε. Πρόσωπα, αντικείμενα, βιώματα μου, όνειρα, μια κατάσταση που έχει συμβεί, ακόμα και από ιστορίες που έχουν ειπωθεί.

Υπάρχει κάποιος σκηνοθέτης ή σεναριογράφος που να αποτελεί πρότυπο για σένα;
Σκηνοθέτες πολλοί. Όπως όλοι έχουμε τους μέντορές μας, έτσι και εγώ θαυμάζω το έργο κλασσικών αλλά και μοντέρνων σκηνοθετών όπως οι Federico Fellini, Alfred Hitchcock, Michelangelo Antonioni, Luis Bunuel, Stanley Kubrik, David Lynch, Oliver Stone, Martin Scorsesse, Terry Gilliam, Tim Burton, Jim Jarmusch και πάρα πολλοί άλλοι που είναι αδύνατον να τους αναφέρω όλους.

Αν έπρεπε να επιλέξεις ανάμεσα στο σενάριο και τη σκηνοθεσία τι θα επέλεγες και γιατί;
Αυτό που κάνω πάντα είναι και τα δυο. Σίγουρα, θα διάλεγα να σκηνοθετήσω ένα σενάριο που θα το έβρισκα ενδιαφέρον. Να γράψω ένα σενάριο και να το δώσω, όμως, θα μου φαινόταν κάπως μοναχικό και περιοριστικό. Μου αρέσει να βλέπω μια ιδέα μου να γεννιέται με τη γραφή του σεναρίου, να χτίζεται με τα γυρίσματα, να παίρνει την τελική της μορφή με το μοντάζ και να γίνεται ταινία.

Ποια είναι τα επόμενα σχέδιά σου;
Είναι κάτι που υλοποιείται αυτόν τον καιρό και πρόκειται για ένα ντοκιμαντέρ με βασικό θέμα τους πλανόδιους μουσικούς στην πόλη της Θεσσαλονίκης. Αληθινές ιστορίες ανθρώπων που ασκούν μια τέχνη που επιβιώνει στον δρόμο. Γενικότερα, υπάρχουν όμως αρκετές ιδέες και έτοιμα γραμμένα σενάρια.

Ο καλλιτέχνης τελικά γεννιέται ή γίνεται;
Δεν ξέρω αν θα ήμουν ο κατάλληλος για να απαντήσω σε αυτό. Σίγουρα όμως, ένας καλλιτέχνης φιλτράρει τα γεγονότα καθώς μεγαλώνει και αποκτάει την οπτική του μέσα από τις εμπειρίες τις οποίες υποκειμενικά βιώνει. Και δεν σταματάει ποτέ να είναι σκεπτόμενος.

Αν θα έπρεπε να μας συστήσεις τον εαυτό σου μέσα από το χαρακτήρα μια οποιαδήποτε ταινίας ποιος θα ήταν αυτός και γιατί;
Ίσως ο John Nance ο κεντρικός χαρακτήρας στο Eraserhead του David Lynch, λόγω των ανησυχιών και των ονείρων του στην ταινία.

Ευχαριστώ πολύ το Μίλτο Σφουγγαρέλη που μου παραχώρησε αυτή τη συνέντευξη!

1

Latest Articles

Διάβασε επίσης...